Pomiary Potencjału Bioróżnorodności chronionych Lasów Na Zawsze – metody pomiaru, najlepsze wyniki

Las może wyglądać pięknie, być zielony, wysoki i pełen drzew, a jednocześnie oferować bardzo niewiele miejsc do życia dla wyspecjalizowanych organizmów. Z drugiej strony fragment lasu, w którym leżą martwe pnie, drzewa mają dziuple, część koron jest połamana, a pomiędzy starymi dębami wyrasta nowe pokolenie drzew, może być biologicznie znacznie bogatszy.

Dlatego od pewnego czasu nie poprzestajemy na stwierdzeniu, że chronimy cenne lasy. Zaczęliśmy je mierzyć.

Liczymy drzewa, mierzymy ich średnice i wysokości, identyfikujemy rośliny runa, szukamy naturalnego odnowienia, zaglądamy w dziuple, mierzymy martwe drewno leżące i stojące. Wszystko po to, aby określić Potencjał Bioróżnorodności naszych dojrzałych Lasów Na Zawsze i stworzyć punkt odniesienia, do którego będziemy mogli wracać za kilka, kilkanaście i kilkadziesiąt lat.

Do tej pory pomiarami objęliśmy 89,3386 ha z 93,5561 ha dojrzałych lasów znajdujących się pod opieką Fundacji. Za tymi liczbami kryje się 86 powierzchni badawczych, 2376 dokładnie zmierzonych żywych drzew, 172 martwe drzewa stojące, 771 fragmentów martwego drewna leżącego i ponad 900 zidentyfikowanych mikrosiedlisk nadrzewnych. Do tego dochodzą tysiące roślin runa i podszytu.

To baza danych, która pozwala nam coraz lepiej rozumieć lasy, które chronimy.

Czym jest bioróżnorodność?

Bioróżnorodność najprościej można opisać jako różnorodność życia i zależności pomiędzy jego poszczególnymi elementami.

Nie chodzi więc wyłącznie o to, ile gatunków drzew rośnie na hektarze. Las jest znacznie bardziej skomplikowany.

Na jego różnorodność składają się drzewa w różnym wieku i o różnych rozmiarach, krzewy, rośliny runa, grzyby, zwierzęta, mikroorganizmy, martwe drewno, dziuple, szczeliny, próchnowiska, strumienie, zagłębienia terenu, miejsca suche i wilgotne. Ważna jest także zdolność ekosystemu do odnawiania się bez pomocy człowieka.

Dlatego dwa lasy o podobnej powierzchni, wieku i nawet podobnym składzie gatunkowym mogą zapewniać zupełnie inne warunki do życia.

Przykładowo równy, jednogatunkowy drzewostan, w którym drzewa posadzono w tym samym czasie i regularnie usuwa się obumierające pnie, może mieć niewiele mikrosiedlisk. W starym, zróżnicowanym lesie pojedyncze próchniejące drzewo może jednocześnie oferować dziuple, pęknięcia, odsłonięte drewno w różnych stadiach rozkładu – czyli cały zestaw nisz dla organizmów o bardzo konkretnych wymaganiach.

Dlatego w naszych pomiarach interesuje nas nie tylko ile życia potrafimy zauważyć, lecz również czy struktura lasu tworzy warunki, dzięki którym różnorodne życie może utrzymywać się przez kolejne dekady.

Jakie lasy chronimy w Fundacji Las na Zawsze?

Fundacja Las Na Zawsze zaczęła kupować i chronić istniejące lasy w 2022 roku.

Zrobiliśmy to z prostego powodu. Dojrzały las już dziś jest działającym ekosystemem. Magazynuje węgiel, zatrzymuje wodę, chroni glebę, tworzy mikroklimat i daje schronienie tysiącom organizmów. Zabezpieczamy proces, który jest już gotowy – który wymaga jedynie pozostawienia go w spokoju.

Nie chronimy jednak każdego dostępnego kawałka zadrzewionego terenu.

Szukamy przede wszystkim możliwie starych lasów, najczęściej 70-letnich i starszych, o powierzchni przekraczającej 1,5 ha. Szczególnie interesują nas buczyny, grądy, dąbrowy i inne lasy liściaste, w których od co najmniej kilkudziesięciu lat nie prowadzono intensywnej gospodarki lub które powstały w dużej mierze w sposób naturalny.

Bardzo ważne jest również położenie.

Priorytetem są działki przylegające do innych kompleksów leśnych albo znajdujące się w ich bezpośrednim sąsiedztwie. W ten sposób ograniczamy fragmentację siedlisk i wzmacniamy lokalne korytarze ekologiczne. Szczególnie interesujące są grunty położone wzdłuż cieków wodnych oraz przy obszarach już objętych ochroną.

Nie oznacza to, że kupujemy wyłącznie „idealne” lasy.

Szukamy również siedlisk o wysokim potencjale regeneracyjnym – m.in. zdegradowanych borów bagiennych, grądów zachowanych pośród krajobrazu rolniczego, naturalizujących się borów sosnowych, wtórnych łęgów czy wilgotnych lasów powstałych na gruntach porolnych.

Czasem niewielki las ma ogromne znaczenie właśnie dlatego, że stanowi ostatni fragment naturalnego siedliska pośród pól.

Takim miejscem jest choćby Mostowo – niewielki, podmokły las zachowany w krajobrazie rolniczym. Jego znaczenia nie można sprowadzić do liczby drzew. Ols i łęg zatrzymują wodę, tworzą specyficzny mikroklimat i oferują siedliska, których w wyniku wieloletnich melioracji zostało w Polsce stosunkowo niewiele.

Chcesz dowiedzieć się co kryje się pod słowem „ochrona” i co robimy z dojrzałymi lasami, które znajdą się pod naszą opieką?

Czytaj więcej w artykule Ochrona lasów w Polsce: jak zabezpieczamy dojrzałe ekosystemy.

Pomiary Bioróżnorodności w Lasach na Zawsze - dlaczego to robimy?

Samo stwierdzenie „ten las jest cenny” przestało nam wystarczać.

Chcemy wiedzieć dlaczego jest cenny, w których elementach wypada szczególnie dobrze, czego mu jeszcze brakuje i – przede wszystkim – jak będzie zmieniał się po wyłączeniu z gospodarki leśnej.

Dlatego Potencjał Bioróżnorodności jest dla nas przede wszystkim linią bazową.

Fundacja kupuje lasy na otwartym rynku. Część z nich ma za sobą dziesięciolecia gospodarki, pozyskiwania drewna albo innych form antropopresji. Nie kupujemy więc gotowych „puszcz”. Chronimy miejsce w konkretnym momencie jego historii.

Dzisiejszy wynik mówi nam, w jakim stanie udało się las zabezpieczyć.

Jeżeli powtórzymy pomiary za kilka czy kilkanaście lat, będziemy mogli sprawdzić, jak zmieniają się zasoby martwego drewna, struktura drzewostanu, liczba mikrosiedlisk czy zdolność do naturalnego odnowienia.

To szczególnie ważne również z perspektywy firm wspierających ochronę przyrody.

W komunikacji ESG coraz większe znaczenie ma odejście od prostego „sfinansowaliśmy X drzew” na rzecz danych pokazujących rzeczywistą jakość ekosystemów i efekt działań w czasie. Nasze pomiary mają dostarczać właśnie takiego punktu odniesienia.

Metodologia mierzenia i obliczania Potencjału Bioróżnorodności Lasów

Potencjał Bioróżnorodności, w skrócie PBIO, służy do oceny jakości biologicznej lasu poprzez analizę jego składu gatunkowego, struktury, zdolności do regeneracji, martwego drewna i mikrosiedlisk. Metodologia opiera się na siedmiu komponentach.

naturalności drzewostanu,
strukturze drzewostanu,
zdolności do regeneracji,
naturalności składu runa,
naturalności składu podszytu,
bogactwie mikrosiedlisk nadrzewnych,
bogactwie martwego drewna.

Nie każdy komponent ma taki sam wpływ na wynik. Największe bazowe wagi otrzymują drzewostan, mikrosiedliska nadrzewne oraz martwe drewno – po 0,20. Struktura drzewostanu i runo mają wagę 0,10, podszyt 0,05, natomiast znaczenie regeneracji zmienia się w zależności od fazy rozwojowej badanego lasu.

Nie wybieramy najładniejszego fragmentu lasu

Żeby ograniczyć wpływ subiektywnego wyboru miejsca, powierzchnie badawcze nie są wyznaczane tam, gdzie las wygląda najbardziej okazale.

Stosujemy losowanie warstwowe. Najpierw dzielimy las na części wynikające z różnic siedliskowych i drzewostanowych – np. wieku, składu gatunkowego, obecności luk, wilgotności czy rzeźby terenu – a następnie losujemy lokalizacje powierzchni badawczych.

To rozwiązanie ma także bardzo praktyczną konsekwencję: program losujący QGIS nie przejmuje się tym, czy człowiekowi będzie wygodnie.

Punkt może wypaść w gęstym młodniku, na stromym zboczu albo w miejscu, do którego prowadzi trasa przez strumień. I właśnie tam trzeba pójść.

Podstawową jednostką jest kołowa powierzchnia 0,05 ha, czyli 500 m², o promieniu 12,62 m. Zwykle zakładamy minimalnie dwie – trzy takie powierzchnie na obiekt,liczba rośnie wraz z powierzchnią i zróżnicowaniem lasu.

Drzewostan: nie wystarczy policzyć drzewa

Na każdej powierzchni mierzymy wszystkie żywe drzewa o pierśnicy co najmniej 7 cm.

Dla każdego określamy gatunek, pierśnicę, wysokość, zgodność z siedliskiem, a w odpowiedniej części powierzchni również odległość do najbliższego sąsiada.

Na tej podstawie oceniamy zarówno naturalność składu gatunkowego, jak i strukturę.

Struktura łączy trzy aspekty: zróżnicowanie wysokości drzew, zróżnicowanie ich grubości oraz sposób rozmieszczenia. Las złożony z wielu warstw i drzew różnych rozmiarów daje więcej możliwości życia niż równy drzewostan jednego wieku.

Czy las potrafi wychować kolejne pokolenie?

Osobno oceniamy regenerację. Sprawdzamy nalot – najmłodsze drzewka poniżej 0,5 m – oraz niski i wysoki podrost.

Małe siewki są najbardziej narażone na konkurencję roślinności oraz zgryzanie. Wysoki podrost przeszedł już kilka naturalnych „sit” i to właśnie z niego będzie rekrutowało się kolejne pokolenie drzew. Dlatego im starsza klasa odnowienia, tym większą wagę otrzymuje ona w komponencie regeneracyjnym.

Runo i podszyt

Runa nie oceniamy według zasady „im więcej, tym lepiej”. To byłby błąd.

W niektórych naturalnych zbiorowiskach, np. mocno zacienionych buczynach, runo może okresowo niemal znikać. Interesuje nas przede wszystkim zgodność jego składu z siedliskiem. Sprawdzamy więc pokrycie gatunków obcych i roślin ekologicznie niepasujących do danego siedliska, a dodatkowo identyfikujemy rośliny chronione, zagrożone oraz wskaźniki starych lasów.

Podobnie analizujemy podszyt.

"Niedoskonałości", których bardzo chcemy

Jednym z najciekawszych elementów pomiarów jest ocena Tree Related Microhabitats – TReMs, czyli mikrosiedlisk nadrzewnych. To różnego rodzaju dziuple, wypróchnienia, pęknięcia, złamania koron, wycieki soku czy odsłonięte fragmenty drewna.

Z perspektywy przemysłowego wykorzystania drzewa mogą wyglądać jak wada.

Z perspektywy organizmu poszukującego miejsca do rozrodu albo żerowania bywają luksusową nieruchomością.

Każde drzewo dokładnie oglądamy z kilku stron, często przy pomocy lornetki. Wskaźnik osiąga wartość referencyjną przy 40 mikrosiedliskach na hektar – poziomie przyjętym w metodologii na podstawie literatury dotyczącej lasów naturalnych.

Martwe drewno - jeden z najważniejszych elementów żywego lasu

Martwe drewno mierzymy osobno jako stojące i leżące.

W przypadku stojących drzew określamy m.in. wymiary oraz klasę rozkładu. Drewno leżące mierzymy na czterech transektach o długości 50 m i szerokości 2,5 m.

I tutaj pojawia się jedna z najbardziej bezlitosnych zasad całych pomiarów.

Jeżeli grubszy koniec pnia leży 10 cm poza transektem – nie możemy go policzyć. Nie mierzymy bowiem tego, co „wydaje się reprezentatywne”, lecz dokładnie to, co znalazło się w wyznaczonej próbie.

W ocenie liczy się zarówno ilość martwego drewna, jak i obecność różnych klas jego rozkładu. To właśnie ciągłość procesu obumierania i dekompozycji zapewnia trwałe siedliska organizmom związanym z martwą materią drzewną.

Skala Pomiarów Bioróżnorodności

PBIO zapisujemy w skali od 0 do 1. Ważne zastrzeżenie: 1 nie oznacza „najlepszego lasu na świecie”, a 0,60 nie oznacza, że las jest „w 60% dobry”.

Punkt odniesienia jest teoretycznym modelem ekosystemu, w którym jednocześnie występuje bardzo wiele cech sprzyjających trwałemu utrzymaniu bogatej różnorodności biologicznej.

Naturalny las zmienia się w czasie. Zaburzenia, faza rozwojowa albo okresowe ograniczenie odnowienia mogą obniżyć część wskaźników również w bardzo cennym ekosystemie. PBIO jest więc oceną potencjału biologicznego wynikającego z aktualnej struktury lasu, a nie egzaminem zdawanym przez naturę.

Wynik PBIO	Interpretacja	Co zwykle oznacza?
0–0,30	Potencjał biologiczny ograniczony	Mało elementów sprzyjających wysokiej bioróżnorodności, uproszczona struktura, niedobór martwego drewna lub mikrosiedlisk, problemy z odnowieniem albo duży udział gatunków obcych.
0,31–0,50	Potencjał rozwijający się / umiarkowany	Część korzystnych procesów już zachodzi, ale wiele elementów typowych dla dojrzałego, biologicznie bogatego lasu pozostaje słabo rozwiniętych.
0,51–0,70	Potencjał dobry	Większość komponentów zapewnia dobre warunki dla bioróżnorodności, choć nie wszystkie są równie dobrze rozwinięte.
0,71–0,85	Potencjał wysoki	Dobrze rozwinięta struktura, naturalny skład, liczne mikrosiedliska, regeneracja i coraz większe znaczenie martwego drewna.
0,86–1	Potencjał bardzo wysoki	Wynik zbliżony do modelowego układu łączącego naturalny skład, dużą złożoność strukturalną, ciągłość odnowienia, bogate mikrosiedliska i martwe drewno w wielu klasach rozkładu.

Średni wynik pomierzonych Lasów Na Zawsze wynosi obecnie 0,726 punktu.

Dla porównania kontrolnie zmierzony przez nas las gospodarczy sosnowy, którego wiek i zasobność były zbliżone do średnich warunków krajowych, uzyskał 0,512 punktu. Nie jest to próba reprezentatywna dla wszystkich lasów gospodarczych w Polsce, dlatego nie traktujemy jej jako krajowego benchmarku. Jest jednak interesującym punktem odniesienia pokazującym, gdzie pojawiają się największe różnice.

Skala pomiarów

Skala pierwszego cyklu badawczego była dla nas ogromnym przedsięwzięciem terenowym.

Element	Dotychczasowy wynik
Dojrzałe lasy pod opieką Fundacji	93,5561 ha
Powierzchnia już objęta pomiarami	89,3386 ha
Powierzchnie badawcze	86
Wielkość pojedynczej kołówki	500 m²
Zmierzone żywe drzewa	2376
Zmierzone martwe drzewa stojące	172
Fragmenty martwego drewna leżącego	771
Zidentyfikowane TReMs	900

Największym ograniczeniem nie były jednak kilometry.

Był nim kalendarz natury.

Inwentaryzację runa trzeba prowadzić w odpowiednim momencie, szczególnie w lasach liściastych. Wiosną, zanim korony drzew całkowicie się zamkną, na dnie lasu rozwija się bogaty aspekt wiosenny. Kilka tygodni później część roślin może już niemal całkowicie zniknąć.

Dlatego pomiary potrafiły trwać od świtu do zmierzchu.

Rekord padł w Humniskach – pomiary od 7:30 do 20:30. Niektóre stanowiska kończyliśmy przy światłach czołówek albo w deszczu.

To również dobry przykład różnicy między obserwowaniem przyrody a jej systematycznym pomiarem.

Jeżeli punkt wypadł na stromym zboczu – mierzyliśmy na stromym zboczu.

Jeżeli transekt przechodził przez strumień – przechodziliśmy przez strumień.

Jeżeli najpiękniejszy martwy pień leżał tuż poza granicą powierzchni – nie trafiał do danych. Dzięki temu kolejne pomiary będzie można porównywać na tych samych zasadach.

Pomiary Bioróżnorodności – najciekawsze wyniki i obserwacje

Średnio 0,726 punktu, ale najciekawsze rzeczy zaczynają się poniżej wyniku końcowego

Średnie PBIO chronionych przez Fundację lasów wynosi 0,726.

Sam wynik końcowy nie pokazuje jednak całej historii.

Las może mieć fantastyczną strukturę drzewostanu i bardzo naturalne runo, a jednocześnie nadal nosić ślady dawnej gospodarki w postaci deficytu martwego drewna. Inny może świetnie regenerować się po naturalnym zaburzeniu, ale znajdować się na etapie, na którym część mikrosiedlisk dopiero się tworzy.

Dlatego największą wartość daje analiza poszczególnych komponentów.

Nowy Kościół – 0,806 punktu i najwyższy wynik całego pomiaru

Las Na Zawsze w Nowym Kościele uzyskał PBIO 0,806, najwyższe w pierwszym cyklu pomiarów.

To 15,06 ha niezwykle zróżnicowanego grądu położonego na wzgórzu poprzecinanym żlebami, wąwozami i stromymi fragmentami. W lesie rosną potężne czereśnie ptasie, dęby, klony, jawory, buki, graby i wiązy.

Na dziesięciu powierzchniach badawczych odnaleźliśmy 47 gatunków runa, w tym 19 wskaźników starych lasów oraz cztery rośliny objęte ochroną: buławnik mieczolistny, konwalia majowa, pierwiosnkek lekarski i pierwiosnek wyniosły.

Ornitologiczna inwentaryzacja przyniosła kolejny mocny wynik – 32 gatunki ptaków.

Wśród nich był puchacz (Bubo bubo) oraz bocian czarny. Oba należą do gatunków, wokół miejsc rozrodu których wyznacza się specjalne strefy ochronne.

Nowy Kościół wyróżnia się również martwym drewnem. Wskaźnik tego komponentu wyniósł 0,435 przy średniej LNZ 0,195.

To szczególnie ważny sygnał. Właśnie martwe drewno jest jednym z tych elementów, które w lasach użytkowanych gospodarczo bardzo często stają się deficytowe.

Huta Gogołowska – 0,801 punktu, podkarpacka ostoja dzikości

Huta Gogołowska osiągnęła PBIO 0,801, plasując się na drugim miejscu.

To wybitnie zachowany, podgórski płat żyznej buczyny karpackiej o bardzo wysokiej wartości przyrodniczej, wyraźnie przewyższający standardowe wskaźniki dla analizowanych lasów. Ogólny wskaźnik bioróżnorodności jest znacząco wyższy od średniej dla lasów LNZ, co stawia ten obiekt w ścisłej czołówce pod względem walorów ekologicznych. Aż cztery parametry osiągnęły idealną wartość – naturalność drzewostanu, runa, podszytu oraz bogactwo mikrosiedlisk nadrzewnych. Unikatowość lasu potwierdza obecność leśnego storczyka objętego ochroną – buławnika mieczolistnego.

Las wyróżnia się wybitną zdolnością do regeneracji, która jest niemal dwukrotnie wyższa od średniej referencyjnej. Świadczy to o świetnym dynamizmie naturalnego odnowienia buka, jodły i jawora.

To dziki, stabilny i samoregulujący siępodkarpacki las poprzecinany głębokimi jarami. Jego struktura i potężny drzewostan sprawiają, że człowiek bardzo szybko przypomina sobie o swojej skali – szczególnie gdy podczas terenowej pracy natrafia na tropy wilków.

Mostowo – 0,787 punktu w lesie, który przez większość roku woli kalosze od trampek

To zupełnie inny ekosystem.

Wiecznie mokry, pełen olch czarnych, wiązów, porzeczek, pokrzyw i – w odpowiednim sezonie – komarów.

Siedlisko ma charakter łęgu nizinnego przechodzącego w grąd niski. Takie wilgotne lasy przez stulecia znikały w wyniku osuszania terenów i melioracji.

Podmokłość, która człowiekowi potrafi utrudnić wejście, dla ekosystemu jest ogromnym atutem.

Aż cztery kluczowe parametry – naturalność drzewostanu, runa, podszytu oraz bogactwo mikrosiedlisk nadrzewnych – osiągnęły idealną wartość. Bogactwo flory dna lasu wspiera 10 gatunków wskaźnikowych starych lasów, w tym silnie wilgociolubna śledziennica skrętnolistna oraz szczyr trwały, czworolist i prosownica rozpierzchła.

Mimo nieco obniżonej zdolności do regeneracji, wynikającej ze specyficznych, silnie podmokłych warunków siedliskowych i zwarcia okapu, struktura pionowa drzewostanu utrzymuje zrównoważony poziom.

Las w Mostowie reprezentuje unikatowy, doskonale zachowany płat priorytetowego łęgu nizinnego o charakterze pierwotnym. Wyłączenie tego terenu z jakiejkolwiek gospodarki leśnej pozwoli utrzymać jego kluczowy mikroklimat retencyjny oraz wyjątkowy rezerwuar martwego drewna.

Humniska – nie rekord PBIO, ale rekordy florystyczne

Humniska osiągnęły 0,726, czyli równo średnią Lasów Na Zawsze. Gdy spojrzymy jednak wyłącznie na jedną liczbę, łatwo byłoby przeoczyćwyjątkowośc tego miejsca.

To aż 28,5 ha żyznej buczyny karpackiej.

Występują tutaj około stuletnie buki, dęby, lipy i graby ale też modrzewie i czereśnie ptasie o wymiarach pomnikowych! W terenie można spotkać niedźwiedzie, sarny, jelenie, wilki,salamandry plamiste czy kumaki górskie.

Największe wrażenie robi jednak flora.

Na powierzchniach badawczych odnotowaliśmy 23 gatunki wskaźnikowe starych lasów oraz cztery rośliny chronione, w tym objęty ochroną ścisłą skrzyp olbrzymi.

Las w Humniskach to rozległe i stabilne ostoisko karpackiej flory leśnej a obecność dużych drapieżników (wilki, niedźwiedzie) czyni z niego prawdziwą dziką ostoję.

Malinówka – las z około tysiącem cisów

Las w Malinówce znajduje się w granicach rezerwatu „Cisy w Malinówce”.

Według przywołanej w materiałach inwentaryzacji z 1997 roku na tym terenie rosły 952 cisy, co czyni go jednym z największych ich skupisk w Polsce.

Podczas naszych badań na samych tylko kołówkach (obejmujących około 7% całej działki) znaleźliśmy 10 cisów o obwodzie przekraczającym 50 cm – czyli wymiarze kwalifikującym je do drzew pomnikowych.

Cis jest gatunkiem objętym ochroną ścisłą, rośnie niezwykle wolno, a jego naturalne odnowienie staje się coraz rzadsze.

PBIO Malinówki wyniósł 0,729, czyli nieco powyżej średniej Fundacji. Jednocześnie wskaźnik martwego drewna był wyraźnie wyższy od średniej – 0,354 wobec 0,195 – a mikrosiedliska nadrzewne, naturalność runa oraz podszytu otrzymały maksymalną wartość.

Wytrzyszczka – las, od którego zaczęła się ochrona

Wspólny Las Wytrzyszczka jest dla Fundacji wyjątkowy także historycznie.

To właśnie lokalni mieszkańcy odezwali się do nas, gdy teren był zagrożony wycinką. Wspólnymi siłami udało się zabezpieczyć 4,51 ha lasu.

Las w Wytrzyszczce to cenne, wyraziste ekologicznie siedlisko kwaśnej buczyny podgórskiej oraz wyżynnego boru jodłowego, charakteryzujące się stabilnym, wysokim potencjałem przyrodniczym i dojrzałą strukturą. PBIO wynosi tutaj 0,748.

Szczególnie dobrze wypada struktura drzewostanu – 0,874 przy średniej Fundacji 0,787 – oraz mikrosiedliska nadrzewne, naturalność drzewostanu, runa oraz podszytu, które uzyskały maksymalną wartość.

W runie zidentyfikowaliśmy zaledwie osiem gatunków, lecz aż siedem z nich to wskaźniki starych lasów.

To świetny przykład tego, dlaczego liczba gatunków sama w sobie nie zawsze mówi o jakości ekosystemu.

900 mikrosiedlisk, których jeszcze niedawno prawdopodobnie nie umielibyśmy zauważyć

Jednym z efektów całego projektu, którego nie da się łatwo zamknąć w tabeli, jest zmiana sposobu patrzenia na las. Po obejrzeniu tysięcy drzew zaczyna się zauważać rzeczy wcześniej niewidoczne.

Dziuplę. Pęknięcie. Wypróchnienie. Złamany fragment korony. Miejsce, z którego wypływa sok.

Z punktu widzenia człowieka szukającego prostego i zdrowego pnia są to niedoskonałości. Z punktu widzenia bioróżnorodności mogą być dokładnie tym, czego brakuje rzadkiemu gatunkowi do przetrwania.

W trakcie pierwszego cyklu pomiarowego znaleźliśmy 900 takich mikrosiedlisk.

I prawdopodobnie właśnie na tym najlepiej widać różnicę pomiędzy lasem jako zasobem drewna a lasem jako ekosystemem.

Najważniejszy wynik? Dopiero poznamy go za kilka lat

Pierwsza seria pomiarów daje nam ogromną ilość informacji.

Wiemy, które lasy mają największe zasoby martwego drewna. Gdzie najlepiej rozwija się kolejne pokolenie drzew. Gdzie występują gatunki wskaźnikowe starych lasów. W których miejscach występuje wyjątkowo dużo mikrosiedlisk.

Ale być może najważniejsza liczba w całym projekcie jeszcze nie istnieje.

Będzie nią zmiana w czasie.

Średnie PBIO Lasów Na Zawsze wynosi dziś 0,726. Różnicy między tym wynikiem a jedynką nie traktujemy jako „deficytu do naprawienia”. To wolna przestrzeń, w której będą zachodzić naturalne procesy.

Drzewa będą się starzeć, obumierać i tworzyć martwe drewno. Pojawią się nowe dziuple, pęknięcia a luki po powalonych olbrzymach wpuszczą światło dla młodego pokolenia. Właśnie po to chronimy te miejsca na zawsze: nie po to, by wtłoczyć je w z góry zaprojektowany schemat, ale by po dekadach gospodarki leśnej znów mogły zmieniać się na własnych prawach – prawach Natury.

Dołącz do Połączonej Puszczy Polskiej

Ochrona dojrzałych ekosystemów to wymierna, bezpieczna inwestycja w przyszłość polskiej przyrody i stabilność klimatu. Współpracujemy z firmami, które szukają projektów opartych na twardych danych naukowych, transparentności i realnym wpływie środowiskowym.

Wspólnie możemy zabezpieczyć kolejny fragment dojrzałego lasu w Twoim regionie.