{"id":121101,"date":"2023-02-15T13:56:31","date_gmt":"2023-02-15T12:56:31","guid":{"rendered":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/?p=121101"},"modified":"2023-10-27T19:56:49","modified_gmt":"2023-10-27T17:56:49","slug":"gatunki-inwazyjne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/gatunki-inwazyjne\/","title":{"rendered":"Le\u015bna inwazja obcych (cz. 1.)"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n
\n

Ostatnimi czasy nasze lasy i ich rodzime gatunki drzew, krzew\u00f3w i <\/strong>ro\u015blin zielnych spotykaj\u0105 si\u0119 z zagro\u017ceniem niezwyk\u0142ym, niespotykanym w poprzednich wiekach. Zagro\u017cenie to wynika z inwazji gatunk\u00f3w pochodz\u0105cych z innych kraj\u00f3w, a nawet kontynent\u00f3w, okre\u015blanych skr\u00f3tem \u2013 IGO (inwazyjne gatunki obce).<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Rdestowiec japo\u0144ski<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Rdestowiec po\u015bredni<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Ich przybycie do naszych las\u00f3w jest zwi\u0105zane z migracj\u0105 ludzi i \u015bwiadomym przywo\u017ceniem i sadzeniem w lasach ro\u015blin u\u017cytkowych (introdukcja) lub nie\u015bwiadomym (zawleczeniem) na le\u015bne tereny, na kt\u00f3rych wcze\u015bniej  nie wyst\u0119powa\u0142y. Dlaczego staj\u0105 si\u0119 one inwazyjne m.in. w lasach? Ot\u00f3\u017c ro\u015bliny te zadomowi\u0142y si\u0119 dobrze w naszym klimacie, maj\u0105 du\u017ce zdolno\u015bci do szybkiego rozmna\u017cania si\u0119, i cz\u0119sto nie s\u0105 atakowane przez rodzime zwierz\u0119ta, grzyby lub inne patogeny. Wymykaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c z \u0142a\u0144cucha pokarmowego, kt\u00f3ry cz\u0119sto w naturalny spos\u00f3b organiczna dominacj\u0119 jednego gatunku w \u015brodowisku. Przyroda przecie\u017c rzadko tworzy monokultury. Maj\u0105c tak\u0105 przewag\u0119 IGO s\u0105 zagro\u017ceniem dla rodzimych gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t oraz ca\u0142ych ekosystem\u00f3w. Obcy przybysze cechuj\u0105 si\u0119 te\u017c cz\u0119sto niezwyk\u0142\u0105 tolerancj\u0105 na gorsze warunki siedliskowe, ich nasiona maj\u0105 du\u017c\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107 i szybko kie\u0142kuj\u0105 oraz bardzo szybko rosn\u0105. Ro\u015bliny obce cz\u0119sto wydzielaj\u0105 zwi\u0105zki hamuj\u0105ce kie\u0142kowanie i wzrost otaczaj\u0105cych rodzimych ro\u015blin. Takie cechy posiadaj\u0105 np. niecierpek gruczo\u0142owy, d\u0105b czerwony, bo\u017codrzew (ajlant), czeremcha ameryka\u0144ska, naw\u0142o\u0107 kanadyjska, kolczurka klapowana i rdestowce.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

Ostatnimi czasy walka o zachowanie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci to priorytet na ca\u0142ej Ziemi. A ro\u015bliny inwazyjne powoduj\u0105 bardzo szybkie obni\u017cenie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej rodzimej flory. Czasem powoduj\u0105 te\u017c zmian\u0119 parametr\u00f3w gleby, sk\u0142adu grzybni i tym samym os\u0142abienie funkcjonowania rodzimych ekosystem\u00f3w. Problem tak\u017ce ekonomiczny. Wed\u0142ug Unii Europejskiej straty powodowane przez inwazyjnych przybysz\u00f3w wynosz\u0105 4\u20137 mld euro rocznie. Wynika to m.in. z konieczno\u015bci oczyszczania z IGO las\u00f3w, a tak\u017ce le\u015bnych strumieni i zbiornik\u00f3w wodnych. W Polsce na przyk\u0142ad s\u0105 ponoszone olbrzymie koszty usuwania r\u00f3\u017cy pomarszczonej z pasa nadmorskiego, zagra\u017caj\u0105cej m.in. borom ba\u017cynowym.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zagro\u017cenia dla wilgotnych las\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n

Dla naszych rodzimych las\u00f3w wilgotnych (np. ols\u00f3w, \u0142\u0119g\u00f3w, \u017cyznych gr\u0105d\u00f3w niskich) zagro\u017ceniem jest m.in. niecierpek himalajski (gruczo\u0142owaty, Roylego). Produkuje on rocznie 4000 nasion. Zawrotna jest te\u017c cz\u0119sto jego szybko\u015b\u0107 kie\u0142kowania \u2013 przy odpowiedniej temperaturze tylko kilka dni. Jest wielkim zagro\u017ceniem mimo, \u017ce jest ro\u015blin\u0105 jednoroczn\u0105. W dogodnych warunkach kolczurka klapowana \u2013 pn\u0105cze \u2013 potrzebuje tylko 4 dni na pojawienie si\u0119 zwartego \u0142anu siewek. Jest ona tak\u017ce zagro\u017ceniem na \u017cyznych stanowiskach i mimo, \u017ce jest gatunkiem jednorocznym potrafi w mgnienia oku zag\u0142usza\u0107 rodzime gatunki.<\/p>\n\n\n\n

Inwazyjne gatunki drzewiaste np. klon jesionolistny lub bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty (ajlant) mog\u0105 przyrasta\u0107 rocznie 2 m! Nieliczne gatunki rodzime maj\u0105 tak\u0105 szybko\u015b\u0107 wzrostu (wierzba, topola), a d\u0119by szypu\u0142kowe, buki pospolite i graby pospolite z pewno\u015bci\u0105 takiej konkurencji nie wytrzymaj\u0105. Inwazyjno\u015b\u0107 obcych przybysz\u00f3w wynika te\u017c z ich wysokiej tolerancji dotycz\u0105cej warunk\u00f3w siedliskowych i klimatycznych, ma\u0142ych wymaga\u0144 glebowych, znoszenia suszy lub zalewania. Mimo preferencji gleb \u017cyznych bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty ma znikome wymagania siedliskowe, jest odporny na zasolenie, zanieczyszczenia i deficyt wody. Zaczyna kwitn\u0105\u0107 i owocowa\u0107 w wieku ju\u017c 5 lat, podczas, gdy nasze d\u0119by dopiero po 30-50 latach. Bo\u017codrzew w pe\u0142ni rozwoju produkuje 200\u2212300 tysi\u0119cy nasion rocznie! A nasiona kie\u0142kuj\u0105 w 60\u221290%. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Naw\u0142o\u0107 kanadyjska<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Nasiona znosz\u0105 te\u017c dobrze d\u0142ugie zalanie wod\u0105. Podobnie klon jesionolistny, jako gatunek pionierski z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej jest magaekpansywny i bardzo wytrzyma\u0142y. Cz\u0119sto ro\u015bnie w swoim w\u0142asnym \u015brodowisku na rumoszu skalnym lub \u017cwirowych i piaszczystych \u0142achach w dolinach wielkich rzek. Klon jesionolistny obficie owocuje ju\u017c w wieku 5 lat i bujnie wi\u0105\u017ce skrzydlaki (przeci\u0119tnie 30 000 nasion). Skrzydlaki przy wietrznej pogodzie s\u0105 roznoszone nawet na kilka kilometr\u00f3w. Nasiona roznoszone s\u0105 tak\u017ce wraz z p\u0142yn\u0105c\u0105 wod\u0105, st\u0105d jego cz\u0119sta obecno\u015b\u0107 w dolinach rzek. Dla wilgotnych i \u017cyznych las\u00f3w li\u015bciastych zagro\u017ceniem s\u0105 te\u017c rdestowiec japo\u0144ski, sachali\u0144ski i czeski (syn. po\u015bredni). Rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 one za pomoc\u0105 niewielkich fragment\u00f3w k\u0142\u0105czy (d\u0142ugo\u015bci nawet tylko 1 cm). S\u0105 megaekspansywne \u2013 k\u0142\u0105cza potrafi\u0105 oddali\u0107 si\u0119 na 20 m od ro\u015bliny macierzystej, a si\u0119gaj\u0105 do 2\u20133 m g\u0142\u0119boko\u015bci. Rdestowce zmniejszaj\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 las\u00f3w, maj\u0105 dzia\u0142ania allelopatyczne wzgl\u0119dem innych ro\u015blin. Nie dopuszczaj\u0105 do kie\u0142kowania jakichkolwiek gatunk\u00f3w rodzimych. Zarastaj\u0105 le\u015bne zbiorniki wodne, le\u015bne torfowiska, strumienie i rzeki, powoduj\u0105 zagro\u017cenia powodzi\u0105. Maj\u0105 niestety szerokie spektrum wyst\u0119powania i je\u015bli si\u0119 zadomowi\u0105 w danym miejscu, to tak\u017ce nie gardz\u0105 stanowiskami mniej \u017cyznymi i bardziej suchymi.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
R\u00f3\u017ca pomarszczona<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Klon jesionolistny<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W nast\u0119pnych cz\u0119\u015bciach kolejni obcy\u2026<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnimi czasy nasze lasy i ich rodzime gatunki drzew, krzew\u00f3w i ro\u015blin zielnych spotykaj\u0105 si\u0119 z zagro\u017ceniem niezwyk\u0142ym, niespotykanym w poprzednich wiekach. Zagro\u017cenie to wynika z inwazji gatunk\u00f3w pochodz\u0105cych z innych kraj\u00f3w, a nawet kontynent\u00f3w, okre\u015blanych skr\u00f3tem \u2013 IGO (inwazyjne gatunki obce).<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":121106,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[69],"tags":[68,67],"class_list":["post-121101","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gatunki-inwazyjne","tag-gatunki-inwazyjne","tag-wszystkie-wpisy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=121101"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121932,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121101\/revisions\/121932"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/121106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=121101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=121101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=121101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}