{"id":121745,"date":"2023-06-05T16:38:37","date_gmt":"2023-06-05T14:38:37","guid":{"rendered":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/?p=121745"},"modified":"2026-10-19T12:58:51","modified_gmt":"2026-10-19T10:58:51","slug":"gatunki-inwazyjne-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/gatunki-inwazyjne-2\/","title":{"rendered":"Le\u015bna inwazja obcych (cz. 2.)"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n
\n

W cz\u0119\u015bci pierwszej<\/a> opisane zosta\u0142y wybrane gatunki inwazyjne szczeg\u00f3lnie gro\u017ane dla \u017cyznych i wilgotnych siedlisk las\u00f3w mieszanych, a tak\u017ce gr\u0105d\u00f3w, \u0142\u0119g\u00f3w i ols\u00f3w. W drugiej cz\u0119\u015bci zaprezentowane zostan\u0105 te, kt\u00f3re stanowi\u0105 zagro\u017cenie zw\u0142aszcza dla siedlisk mniej \u017cyznych i bardziej suchych. Warto tu oczywi\u015bcie podkre\u015bli\u0107, \u017ce wiele z gatunk\u00f3w inwazyjnych ma szerokie spektrum wyst\u0119powania i doskonale sobie radzi (jako uniwersalne) na bardzo r\u00f3\u017cnych siedliskach.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
D\u0105b czerwony<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Czeremcha ameryka\u0144ska<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Niebezpieczne eksperymenty<\/h2>\n\n\n\n

Czasem eksperymenty cz\u0142owieka s\u0105 niebezpieczne. Pokazuje to doskonale przyk\u0142ad czeremchy ameryka\u0144skiej (inaczej czeremchy p\u00f3\u017anej) pochodz\u0105cej z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Z czeremch\u0105 wi\u0105zano du\u017ce nadzieje jako drzewem do pozyskiwania drewna o \u0142adnym rysunku i zabarwieniu s\u0142oj\u00f3w. W naturalnym \u015brodowisku tworzy drzewa wysokie nawet do 20-30 m, z prostymi pniami niczym strza\u0142y, z kt\u00f3rych pozyskiwano drewno. Dlatego by\u0142a tak\u017ce w Polsce od lat 80. XX wieku masowo sadzona na siedliskach ubogich. A tak\u017ce jako os\u0142ona przed wiatrami i po\u017carami. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce w Europie zazwyczaj tworzy krzewy lub wielopniowe drzewa osi\u0105gaj\u0105ce maksymalnie 4-8 m wysoko\u015bci, i nie nadaje si\u0119 w gospodarce le\u015bnej do produkcji drewna. Zacz\u0119\u0142a jednak bardzo szybko rozprzestrzenia\u0107 si\u0119. Niestety pomog\u0142y jej ptaki, zw\u0142aszcza kosy. Ma bowiem smaczne owoce \u2013 lubiane przez ptaki i inne drobne zwierz\u0119ta. A nasiona maj\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107 a\u017c 3\u22126 lat! Maj\u0105c niewielkie wymagania siedliskowe i pomoc zwierz\u0105t, pojawia si\u0119 obecnie cz\u0119sto na stanowiskach bor\u00f3w sosnowych i mieszanych. Hamuje wzrost rodzimych gatunk\u00f3w runa \u2013 ogranicza pojawianie si\u0119 bylin ro\u015blin jednorocznych, nawet mch\u00f3w. Tak\u017ce paprocie i inne cieniozno\u015bne gatunki nie rosn\u0105 w jej cieniu. Nie mog\u0105 te\u017c kie\u0142kowa\u0107 nowe siewki rodzimych krzew\u00f3w i drzew. Czeremcha ta opanowuje ca\u0142kowicie podszycie zahamowuj\u0105c naturalne etapy sukcesji i odnawiania si\u0119 lasu.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

Podobny by\u0142 pocz\u0105tek historii d\u0119ba czerwonego. Drzewo to te\u017c pochodzi z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Tak\u017ce by\u0142 sadzony celowo w lasach. Niestety osi\u0105ga ju\u017c spore rozmiary tak\u017ce w Europie (20-30 m). Ro\u015bnie wyj\u0105tkowo szybko, znacznie szybciej ni\u017c nasze rodzime d\u0119by \u2013 szypu\u0142kowy i bezszypu\u0142kowy. Ma sztywne, masywne blaszki li\u015bciowe, rzadko atakowane przez m\u0105czniaka prawdziwego, gro\u017anego przeciwnika naszych d\u0119b\u00f3w. Grzyb ten cz\u0119sto ogranicza ilo\u015b\u0107 siewek rodzimych d\u0119b\u00f3w, ale nie dokucza a\u017c tak bardzo d\u0119bom czerwonym. Maj\u0105 one wi\u0119c ju\u017c na starcie du\u017c\u0105 przewag\u0119. Poza tym zaczynaj\u0105 \u017co\u0142\u0119dziowa\u0107 oko\u0142o 20\u221225 roku, co 3\u22125 lat bardzo obficie, czasem nawet corocznie. Zazwyczaj wcze\u015bniej i cz\u0119\u015bciej ni\u017c rodzime gatunki d\u0119b\u00f3w. Ci\u0119\u017ckie nasiona spadaj\u0105 i kie\u0142kuj\u0105 wok\u00f3\u0142 drzewa, a ptaki i inne zwierz\u0119ta roznosz\u0105 \u017co\u0142\u0119dzie na znaczne odleg\u0142o\u015bci. Sztywne li\u015bcie bardzo s\u0142abo si\u0119 rozk\u0142adaj\u0105 i cz\u0119sto tworz\u0105 zalegaj\u0105c\u0105 d\u0142ugo grub\u0105 warstw\u0119 niepozwalaj\u0105c\u0105 na przebicie si\u0119 kie\u0142kuj\u0105cym nasionom naszych rodzinnych bylin, krzew\u00f3w i drzew. Wytwarzaj\u0105 te\u017c zwi\u0105zki allelopatyczne, hamuj\u0105ce kie\u0142kowanie innych gatunk\u00f3w li\u015bciastych. S\u0105 zagro\u017ceniem m.in. dla d\u0105br\u00f3w, gr\u0105d\u00f3w, bor\u00f3w sosnowych i mieszanych.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przebiegli uciekinierzy<\/h2>\n\n\n\n

S\u0105 te\u017c inne gatunki siej\u0105ce postrach. To robinia akacjowa inaczej robinia bia\u0142a pochodz\u0105ca tak\u017ce z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej (nazywana potocznie i niew\u0142a\u015bciwie akacj\u0105). By\u0142a pocz\u0105tkowo w Europie sadzona zazwyczaj jako drzewo ozdobne o pi\u0119knie pachn\u0105cych i miododajnych kwiatach. Rzadziej za\u015b od drugiej po\u0142owy XVIII wieku wprowadzana celowo jako drzewo le\u015bne. Opu\u015bci\u0142a jednak szybko parki, ogrody botaniczne, aleje przydro\u017cne i zadrzewiania \u015br\u00f3dpolne, zasiedlaj\u0105c tak\u017ce nieu\u017cytki i naturalne zbiorowiska le\u015bne zw\u0142aszcza na s\u0142abych glebach. Co istotne jest gatunkiem pionierskim w swym naturalnym \u015brodowisku i \u017cyje w symbiozie z bakteriami wi\u0105\u017c\u0105cymi azot z powietrza. Dzi\u0119ki temu doskonale poradzi\u0142a sobie na ubogich glebach, nawet skrajnie suchych. Niestety jest te\u017c gro\u017ana na glebach \u017cyznych. Bardzo silnie rozprzestrzenia si\u0119 nie tylko za pomoc\u0105 nasion, ale te\u017c z odrost\u00f3w korzeniowych. Niestety, tak\u017ce wskutek allelopatycznych zwi\u0105zk\u00f3w wydzielanych do gleby, ogranicza wzrost innych gatunk\u00f3w. Zagra\u017ca tak\u017ce cennym i rzadkim zaro\u015blom kserotermicznym, gdy\u017c wnosz\u0105c do gleby azot wzbogaca pod\u0142o\u017ce, otwieraj\u0105c drog\u0119 do wzrostu intensywnie rosn\u0105cych gatunk\u00f3w azotolubnych.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Robinia akacjowa<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Kolejn\u0105 uciekinierk\u0105 z park\u00f3w, ogrod\u00f3w i arboret\u00f3w jest \u015bwido\u015bliwa k\u0142osowa. To \u015brednich rozmiar\u00f3w krzew, r\u00f3wnie\u017c wywodz\u0105cy si\u0119 z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Dorasta do 2\u20134 m wysoko\u015bci i tworzy liczne, ekspansywne odrosty korzeniowe. Stanowi zagro\u017cenie dla zbiorowisk le\u015bnych, zaburzaj\u0105c ich struktur\u0119 gatunkow\u0105 i nie pozwalaj\u0105c na wzrost rodzimym gatunkom. W rozpowszechnianiu jej bior\u0105 udzia\u0142 ptaki, zw\u0142aszcza kosy, lubi\u0105ce jej owoce. Ma szerokie spektrum wyst\u0119powania \u2013 zar\u00f3wno na glebach suchych, piaszczystych, jak i \u017cy\u017aniejszych, w s\u0142o\u0144cu , jak i p\u00f3\u0142cieniu.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przeciwnik nie do zdarcia<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

Kolejny negatywny bohater to naw\u0142o\u0107 kanadyjska pochodz\u0105ca te\u017c z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Stanowi ona zagro\u017cenie m.in. dla rodzimych \u015bwiat\u0142o\u017c\u0105dnych gatunk\u00f3w pionierskich rozpoczynaj\u0105cych jako pierwsze sukcesj\u0119 las\u00f3w na odkrytych stanowiskach. Wykazuje du\u017c\u0105 tolerancj\u0119 na s\u0142abe gleby i skrajn\u0105 susz\u0119, nawet je\u015bli cz\u0119\u015b\u0107 nadziemna zaschnie \u2013 k\u0142\u0105cza przetrwaj\u0105. Pocz\u0105tkowo sadzona by\u0142a jako ro\u015blina ozdobna i uwa\u017cana za cenny p\u00f3\u017any po\u017cytek pszczeli. Niestety kiedy\u015b pszczelarze sami j\u0105 rozsiewali na \u0142\u0105kach i nieu\u017cytkach. Okaza\u0142o si\u0119 z czasem, \u017ce odci\u0105ga owady zapylaj\u0105ce od rodzimych gatunk\u00f3w. A inne zwierz\u0119ta \u0142\u0105k nie znajduj\u0105 w tym jednogatunkowym zbiorowisku ani miejsca schronienia, ani \u017cerowania. Naw\u0142o\u0107 ta hamuje te\u017c kie\u0142kowanie i wzrost siewek innych ro\u015blin. Zmienia w\u0142a\u015bciwo\u015bci chemiczne gleby. Do jej sukcesu przyczyni\u0142y si\u0119 te\u017c liczne nasiona \u2013 jedna ro\u015blina jest zdolna wytworzy\u0107 ich do 10 tys. Dzi\u0119ki puszystemu aparatowi lotnemu s\u0105 w stanie rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 daleko. Rozrasta si\u0119 te\u017c za pomoc\u0105 k\u0142\u0105czy, tworz\u0105cych szczeln\u0105 warstw\u0119 nie pozwalaj\u0105c\u0105 na kie\u0142kowanie nawet naszym wytrzyma\u0142ym brzozom, osikom i sosnom. Tworzy cz\u0119sto monokulturowe ogromne po\u0142acie: na 1 m2<\/sup> a\u017c ok. 300 ro\u015blin! Naw\u0142o\u0107 kanadyjska jest bardzo \u017cywotna, w jednym miejscu mo\u017ce rosn\u0105\u0107 nawet 100 lat.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Naw\u0142o\u0107 kanadyjska<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W cz\u0119\u015bci pierwszej opisane zosta\u0142y wybrane gatunki inwazyjne szczeg\u00f3lnie gro\u017ane dla \u017cyznych i wilgotnych siedlisk las\u00f3w mieszanych, a tak\u017ce gr\u0105d\u00f3w, \u0142\u0119g\u00f3w i ols\u00f3w. W drugiej cz\u0119\u015bci zaprezentowane zostan\u0105 te, kt\u00f3re stanowi\u0105 zagro\u017cenie zw\u0142aszcza dla siedlisk mniej \u017cyznych i bardziej suchych. Warto tu oczywi\u015bcie podkre\u015bli\u0107, \u017ce wiele z gatunk\u00f3w inwazyjnych ma szerokie spektrum wyst\u0119powania i doskonale sobie radzi (jako uniwersalne) na bardzo r\u00f3\u017cnych siedliskach.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":121757,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[68,67],"class_list":["post-121745","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-flora-fauna","tag-gatunki-inwazyjne","tag-wszystkie-wpisy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=121745"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121745\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121933,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121745\/revisions\/121933"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/121757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=121745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=121745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=121745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}