{"id":122087,"date":"2023-07-19T17:02:34","date_gmt":"2023-07-19T15:02:34","guid":{"rendered":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/?p=122087"},"modified":"2023-10-27T19:59:59","modified_gmt":"2023-10-27T17:59:59","slug":"klon-pospolity","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/klon-pospolity\/","title":{"rendered":"Dobry opiekun – Klon pospolity"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n
\n

Klon pospolity (Acer platanoides<\/em>) <\/h2>\n\n\n\n

To jedno z \u0142atwiejszych do rozpoznania drzew rodzimych po li\u015bciach \u2013 bardzo du\u017cych i charakterystycznych. Mog\u0105 mie\u0107 nawet 20-25 centymetr\u00f3w \u015brednicy i s\u0105 zako\u0144czone klapami. \u0141adny i oryginalny li\u015b\u0107 konkuruje z owocami \u2013 tzw. helikopterkami. Maj\u0105 one szeroko rozpostarte skrzyde\u0142ka, kt\u00f3re kr\u0119c\u0105 si\u0119 przy spadaniu na ziemi\u0119.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Sylwetka bohatera<\/h2>\n\n\n\n

Klon ten osi\u0105ga zazwyczaj 20-30 m wysoko\u015bci (rekordzista w Puszczy Bia\u0142owieskiej \u2013 37 m), i jest jednym z pi\u0119kniejszych drzew rodzimych. Przed ostatni\u0105 wojn\u0105 by\u0142 cz\u0119sto sadzony w miastach, gdy\u017c lubiano go za wizualne walory. Jednak przestano go sadzi\u0107 tak powszechnie jak kiedy\u015b, poniewa\u017c przyby\u0142o samochod\u00f3w, spalin i powsta\u0142y tzw. wyspy ciep\u0142a. A klony te nie lubi\u0105 ani suchego, gor\u0105cego powietrza, ani zasolenia gleby. A za co tak lubiano klony?<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Za cudowne wiosenne kwitnienie. To najwcze\u015bniej kwitn\u0105cy gatunek spo\u015br\u00f3d naszych rodzimych klon\u00f3w. Kwiaty otwieraj\u0105 si\u0119 tu\u017c przed rozwini\u0119ciem li\u015bci, w kwietniu lub na pocz\u0105tku maja. Ich barwa jest niezwykle pogodna, z\u0142ocistozielona. Zw\u0142aszcza po szarej zimie jeste\u015bmy spragnieni takich weso\u0142ych barw. Kwiaty s\u0105 miododajne, wi\u0119c \u015bci\u0105gaj\u0105 roje weso\u0142o brz\u0119cz\u0105cych pszcz\u00f3\u0142. Latem za\u015b cieszy u tych klon\u00f3w ciemna, g\u0142\u0119boka, soczysta ziele\u0144, a du\u017ce li\u015bcie daj\u0105 mi\u0142y cie\u0144. Jakby by\u0142o ma\u0142o, to jesie\u0144 tak\u017ce nale\u017cy do tych klon\u00f3w. To jedne z najpi\u0119kniej przebarwiaj\u0105cych si\u0119 jesieni\u0105 drzew rodzimych (obok buka). Maj\u0105 tu bez w\u0105tpienia miejsce na podium \u2013 li\u015bcie przybieraj\u0105 odcienie od delikatnego, bladego \u017c\u00f3\u0142tego, poprzez mocne barwy z\u0142ociste, pomara\u0144czowe, miedziane, a czasem do czerwonych, a tak\u017ce fioletowych. Feeria barw!<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

Upodobania<\/h2>\n\n\n\n

W mie\u015bcie (poza parkami, gdzie ma bardziej le\u015bny klimat) klon ten si\u0119 jednak nie sprawdza. Cho\u0107 kiedy\u015b przypisywano mu dobre znoszenie miejskich warunk\u00f3w. Natomiast w lesie jest mu doskonale. Lubi gleby przeci\u0119tne, do \u017cyznych, umiarkowanie wilgotne, nie za suche, ani podmok\u0142e. Siewki i m\u0142ode okazy doskonale znosz\u0105 cie\u0144 \u2013 du\u017ce li\u015bcie wychwytuj\u0105 wszelkie promienie s\u0142o\u0144ca docieraj\u0105ce do dna lasu. Jednak wi\u0119ksze drzewa potrzebuj\u0105 ju\u017c wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a \u2013 wtedy obficie kwitn\u0105 i owocuj\u0105. Gdy osi\u0105gaj\u0105 swoje 20-30 m wysoko\u015bci mog\u0105 ju\u017c \u0142apa\u0107 s\u0142o\u0144ca dowoli. Klony czuj\u0105 si\u0119 dobrze zar\u00f3wno w blisko\u015bci z innymi drzewami, jaki i rosn\u0105c swobodnie \u2013 wtedy maj\u0105 malownicz\u0105, szerok\u0105, kulist\u0105 koron\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0105zki z natur\u0105<\/h2>\n\n\n\n

Klon pospolity jak sama nazwa gatunkowa wskazuje jest w Polsce do\u015b\u0107 powszechnym \u2013 wyst\u0119puje na ca\u0142ym ni\u017cu, na wy\u017cynach i w ni\u017cszych po\u0142o\u017ceniach g\u00f3rskich. W wysokich g\u00f3rach zazwyczaj ust\u0119puje miejsca swojemu kuzynowi \u2013 klonowi jaworowi. Nie tworzy typowych zbiorowisk le\u015bnych jako gatunek dominuj\u0105cy (jak grab lub buk). Pojawia si\u0119 jako domieszka w lasach li\u015bciastych i mieszanych razem z d\u0119bem, grabem, bukiem i lip\u0105. Na ni\u017cu wsp\u00f3\u0142tworzy zbiorowisko las\u00f3w zboczowych klonowo-lipowych. Ze wzgl\u0119du na sw\u0105 odporno\u015b\u0107 na zacienienie dobrze daje sobie rad\u0119 w starych, dojrza\u0142ych lasach, gdzie \u015bwietnie znosi konkurencj\u0119 z innymi gatunkami. Jako drzewo daj\u0105ce nektar, jest bardzo wa\u017cne dla pszcz\u00f3\u0142, dla kt\u00f3rych, wyg\u0142odnia\u0142ych po zimie, to jeden z wcze\u015bniejszych i wa\u017cniejszych po\u017cytk\u00f3w. Cechuje go zdrowotno\u015b\u0107, szybki wzrost (w wielu 5 lat ma ju\u017c 5-6 m wysoko\u015bci), obfito\u015b\u0107 wytwarzania skrzydlak\u00f3w (doros\u0142y okaz 2 tysi\u0105ce nasion na rok), zdolno\u015b\u0107 rozsiewania si\u0119 na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci (skrzyde\u0142ka orzeszk\u00f3w rozsiewanych przez wiatr) i du\u017ca moc kie\u0142kowania nasion (a\u017c 75% z nich mo\u017ce kie\u0142kowa\u0107).<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Blisko cz\u0142owieka<\/h2>\n\n\n\n

Klon pospolity do\u017cywa zazwyczaj tylko 150-200 lat, nie jest symbolem d\u0142ugowieczno\u015bci jak d\u0105b czy te\u017c lipa. Jednak wpisa\u0142 si\u0119 w nasz\u0105 kultur\u0119 mocno. Jego drewno powszechnie wykorzystywano do wytwarzania r\u00f3\u017cnych przedmiot\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do codziennego u\u017cytku. Ususzone celowo li\u015bcie s\u0142u\u017cy\u0142y jako pasza dla owiec i k\u00f3z. \u015awie\u017ce li\u015bcie za\u015b wykorzystywano jako podk\u0142ad przy pieczeniu chleba, co nadawa\u0142o wypiekowi przyjemnego zapachu. Zar\u00f3wno m\u0142ode \u015bwie\u017ce li\u015bcie wiosn\u0105, jak i kiszone lub suszone zim\u0105 by\u0142y po\u017cywieniem te\u017c dla ludzi. Toczono z klonu r\u00f3wnie\u017c sok, zaraz po ust\u0105pieniu mroz\u00f3w, zag\u0119szczano go w syrop i krystalizowano w cukier. Sam sok szybko kis\u0142 i dawa\u0142 te\u017c ocet\u00a0 \u2013 s\u0142u\u017cy\u0142 wtedy jako s\u0142odko-kwa\u015bny ch\u0142odz\u0105cy nap\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n

Od dawna te\u017c przypisywano temu drzewu boskie znaczenie. Uwa\u017cano, \u017ce to klon opiekuje si\u0119 \u017cywymi, ale te\u017c zmar\u0142ymi. Wytwarzano z niego specjaln\u0105, szerok\u0105, niemalowan\u0105 niczym desk\u0119, na kt\u00f3rej uk\u0142adano zmar\u0142ego do czasu pogrzebu. Wierzono, \u017ce mia\u0142a ona magiczn\u0105 moc i odp\u0119dza\u0142a diab\u0142a oraz z\u0142e duchy. Po pogrzebie drewno tego klonu uk\u0142adano na rozstajach dr\u00f3g po to, aby duch zmar\u0142ego mia\u0142 bezpieczn\u0105 i spokojn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 do \u017cycia po \u015bmierci. Uwa\u017cano tak\u017ce, \u017ce pukanie w desk\u0119 wzmocni jeszcze jej magiczne dzia\u0142anie. Do dzi\u015b przetrwa\u0142y stare powiedzenia, takie jak \u201eodpuka\u0107 w niemalowane\u201d czy \u201edo grobowej deski\u201d (klonowej). Wywodz\u0105 si\u0119 one z wiary w cudowne zdolno\u015bci tego drzewa \u2013 dobrego opiekuna.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Klon pospolity (Acer platanoides) To jedno z \u0142atwiejszych do rozpoznania drzew rodzimych po li\u015bciach \u2013 bardzo du\u017cych i charakterystycznych. Mog\u0105 mie\u0107 nawet 20-25 centymetr\u00f3w \u015brednicy i s\u0105 zako\u0144czone klapami. \u0141adny i oryginalny li\u015b\u0107 konkuruje z owocami \u2013 tzw. helikopterkami. Maj\u0105 one szeroko rozpostarte skrzyde\u0142ka, kt\u00f3re kr\u0119c\u0105 si\u0119 przy spadaniu na ziemi\u0119. Sylwetka bohatera Klon ten […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":122083,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[64,67],"class_list":["post-122087","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gatunki-drzew-i-krzewow","tag-gatunki-drzew-i-krzewow","tag-wszystkie-wpisy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122087","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122087"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122087\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122099,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122087\/revisions\/122099"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/122083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}