{"id":124222,"date":"2023-09-26T16:33:53","date_gmt":"2023-09-26T14:33:53","guid":{"rendered":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/?p=124222"},"modified":"2023-09-26T16:46:05","modified_gmt":"2023-09-26T14:46:05","slug":"zyzna-buczyna-karpacka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/zyzna-buczyna-karpacka\/","title":{"rendered":"\u017byzna buczyna karpacka"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n
\n

Buczyna karpacka to zbiorowisko tworz\u0105ce malowniczy cienisty las z przewag\u0105 buka pospolitego. <\/h2>\n\n\n\n

Buk w rejonie koron tworzy w tym lesie silne zwarcie. To szczeg\u00f3lnie pi\u0119kny las, bardzo charakterystyczny dla partii regla dolnego oraz sporadycznie dla wy\u017cyn i pog\u00f3rza.<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
fot. Dominik Taraska<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\"\"
fot. Dominik Taraska<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Bior\u00f3\u017cnorodna i \u017cyzna<\/h2>\n\n\n\n

Pojawia si\u0119 najcz\u0119\u015bciej na wysoko\u015bci 600-800 m n.p.m., a nawet do 1200 m n.p.m. W buczynach regla dolnego Karpat opr\u00f3cz buka pospolitego dominuj\u0105cym drzewem jest jod\u0142a pospolita. A na granicy z reglem g\u00f3rnym pojawia si\u0119 te\u017c naturalnie \u015bwierk pospolity. W ni\u017cszych partiach regla dolnego w buczynie jest wi\u0119kszy udzia\u0142 grabu, jaworu, d\u0119bu i leszczyny.<\/p>\n\n\n\n

Od buczyn kwa\u015bnych, mniej bogatych w gatunki, odr\u00f3\u017cnia \u017cyzn\u0105 buczyn\u0119 karpack\u0105 to, \u017ce porasta ona gleby stale lekko wilgotne, \u017cyzne (np. brunatne, urodzajne wersje r\u0119dzin), tylko s\u0142abo kwa\u015bne lub oboj\u0119tne, czasem w g\u0142\u0119bszych partiach nawet zasadowe.<\/p>\n\n\n\n

Istotna jest te\u017c lokalizacja geograficzna dla tej buczyny. W Polsce s\u0105 to Karpaty Wschodnie i Zachodnie, G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie, Roztocze i Kotlina Sandomierska.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Aspekt wiosenny<\/h2>\n\n\n\n

Las ten w polskich g\u00f3rach cz\u0119sto pojawia si\u0119 w charakterze naturalnym i p\u00f3\u0142naturalnym. Wyst\u0119puje tu wiele gatunk\u00f3w wska\u017anikowych dla las\u00f3w bukowych, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d bylin. Jednak jest tu najliczniejsze grono geofit\u00f3w, typowych tylko dla \u017cyznych buczyn karpackich. Geofity to byliny zazwyczaj posiadaj\u0105ce bulwy, cebule lub k\u0142\u0105cza, w kt\u00f3rych ro\u015bliny magazynuj\u0105 sk\u0142adniki pokarmowe. Masowo pojawiaj\u0105 si\u0119 wiosn\u0105, od kwietnia do czerwca. Tworz\u0105 malownicze kobierce w runie. W tym kr\u00f3tkim wiosennym czasie szybko zakwitaj\u0105, wydaj\u0105 nasiona i zamieraj\u0105, gdy zaczyna brakowa\u0107 \u015bwiat\u0142a przez pojawienie si\u0119 g\u0119stwiny li\u015bci na bukach. W tym trudnym dla siebie czasie w u\u015bpieniu czekaj\u0105 na kolejn\u0105 wiosn\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\"\"
Zawilec gajowy Anemone nemorosa<\/em>
fot. Dominik Taraska<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Goryczka troje\u015bciowa Gentiana asclepiadea<\/em>
fot. Dominik Taraska<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lnie istotne dla rozpoznania tego lasu s\u0105 tu m.in. \u017cywiec gruczo\u0142kowaty lub dziewi\u0119ciolistny, szerokolistne trawy (np. kosmatka olbrzymia), \u017cywokost sercowaty, paprotnik Brauna i kolczysty. Znikomy jest za\u015b udzia\u0142 mszak\u00f3w. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wiosennych kwitn\u0105cych gatunk\u00f3w bylin jest bardzo du\u017ca i zachwyca. W runie le\u015bnym spotkamy tak\u017ce kokoryczk\u0119 ok\u00f3\u0142kow\u0105, szczawik zaj\u0119czy, miesi\u0105cznic\u0119 trwa\u0142\u0105, przytuli\u0119 wonn\u0105, gajowca \u017c\u00f3\u0142tego, zawilca gajowego, czosnek nied\u017awiedzi, kokorycz pust\u0105 i z\u0142o\u0107 \u017c\u00f3\u0142t\u0105. Wiosna w buczynie jest pod wzgl\u0119dem kolor\u00f3w runa zachwycaj\u0105ca! W runie spotkamy te\u017c paprocie \u2013 nerecznic\u0119 samcz\u0105 i wietlic\u0119 samicz\u0105, a tak\u017ce na bardziej s\u0142onecznych p\u0142atach wolniejszej od cienia przestrzeni \u2013 wilczomlecze migda\u0142olistne i kwitn\u0105ce latem \u2013 goryczki troje\u015bciowe.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\"\"
Kokorycz pusta Corydalis cava<\/em>
fot. Dominik Taraska <\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
\u017bywiec gruczo\u0142owaty Cardamine glanduligera<\/em>
fot. Dominik Taraska<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Naturalno\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n

Interesuj\u0105ce jest to, \u017ce w buczynie tej s\u0142abo jest rozwini\u0119te pi\u0119tro krzew\u00f3w. Tworz\u0105 go pojedyncze okazy jarz\u0119bu pospolitego, leszczyny pospolitej i wawrzynka wilcze\u0142yko. Do szczeg\u00f3lnie oryginalnych okaz\u00f3w mo\u017cna zaliczy\u0107 pn\u0105cza \u2013 cz\u0119sto bardzo stare bluszcze pospolite w stanie kwitnienia i owocowania czyli w fazie generatywnej. Tak\u0105 faz\u0119 bluszcz osi\u0105ga w wieku dopiero kilkunastu lat.<\/p>\n\n\n\n

S\u0119dziwe buki, jawory, graby i jod\u0142y maj\u0105 monumentalne rozmiary i wskazuj\u0105 na wiek 100, 200, a nawet 300 lat. Struktura naturalnej buczyny karpackiej zawiera wszystkie pi\u0119tra. Liczne siewki buka i jod\u0142y oraz w ni\u017cszych partiach graba wskazuj\u0105 na naturalny stan lasu.<\/p>\n\n\n\n

Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje ukszta\u0142towanie terenu jaki zajmuj\u0105 te buczyny \u2013 s\u0105 to \u0142agodne wzniesienia, jak r\u00f3wnie\u017c czasem bardzo strome zbocza, urwiska, wyst\u0119py skalne, w\u0105wozy i \u015bciany koryt potok\u00f3w. Wielkie g\u0142azy, z kt\u00f3rych wyrastaj\u0105 jarz\u0119by pospolite i jod\u0142y pospolite wprowadzaj\u0105 niepowtarzaln\u0105 aur\u0119 dzikiego miejsca. Spora ilo\u015b\u0107 martwego drewna i liczne naturalne wykroty oraz dziuple (wyst\u0119powanie dzi\u0119cio\u0142\u00f3w) w drzewach \u015bwiadkach \u2013 potwierdzaj\u0105, \u017ce taka buczyna jest naturalna.<\/p>\n\n\n\n

Takie niedost\u0119pne miejsca powoduj\u0105, \u017ce w Polsce buczyny cz\u0119sto zachowa\u0142y naturalny charakter, cho\u0107 niesyty na \u0142agodniejszych zboczach i one musia\u0142y ulec wp\u0142ywom dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej cz\u0142owieka. Ust\u0119powa\u0142y bowiem sadzonym przez ludzi \u015bwierkom pospolitym. Czasem budowanie nowych dr\u00f3g lub inwazyjna turystyka powoduj\u0105 te\u017c rozpocz\u0119cie si\u0119 proces\u00f3w erozyjnych, rujnuj\u0105cych takie buczyny.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 to jednak bez w\u0105tpienia bardzo cenne lasy w Polsce, kt\u00f3re warto obj\u0105\u0107 ochron\u0105. Nie dziwi te\u017c fakt, \u017ce obszar projektowanego Turnickiego Parku Narodowego obejmuje w znacznej mierze tereny w\u0142a\u015bnie \u017cyznych buczyn karpackich.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\"\"
Miesi\u0105cznica trwa\u0142a Lunaria rediviva<\/em>
fot. Dominik Taraska <\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Gajowiec \u017c\u00f3\u0142ty Lamium galeobdolon<\/em>
fot. Dominik Taraska <\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Kosmatka olbrzymia Luzula sylvatica<\/em>
fot. Dominik Taraska<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Buczyna karpacka to zbiorowisko tworz\u0105ce malowniczy cienisty las z przewag\u0105 buka pospolitego. Buk w rejonie koron tworzy w tym lesie silne zwarcie. To szczeg\u00f3lnie pi\u0119kny las, bardzo charakterystyczny dla partii regla dolnego oraz sporadycznie dla wy\u017cyn i pog\u00f3rza. Bior\u00f3\u017cnorodna i \u017cyzna Pojawia si\u0119 najcz\u0119\u015bciej na wysoko\u015bci 600-800 m n.p.m., a nawet do 1200 m n.p.m. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5539,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[64,67],"class_list":["post-124222","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gatunki-drzew-i-krzewow","tag-gatunki-drzew-i-krzewow","tag-wszystkie-wpisy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124222"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124251,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124222\/revisions\/124251"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}