<\/p>\n\n\n\n
W zwi\u0105zku z rozpocz\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 ochronnych dojrza\u0142ych las\u00f3w <\/strong>i startem projektu Po\u0142\u0105czona Puszcza Polska rozmawiamy z prof., dr hab. \u0141ukaszem \u0141uczajem, wybitnym botanikiem i znawc\u0105 ekosystem\u00f3w le\u015bnych. <\/p>\n\n\n\n \u0141\u0141:<\/strong> Po pierwsze zapomnieli\u015bmy o odr\u00f3\u017cnieniu lasu i boru. O lesie m\u00f3wimy, gdy opisujemy las li\u015bciasty, st\u0105d te\u017c nazwa leszczyna, czy orzech laskowy. B\u00f3r to inaczej las iglasty. W j\u0119zyku chorwackim b\u00f3r oznacza sosn\u0119, czyli tam to rozr\u00f3\u017cnienie si\u0119 zachowa\u0142o. Natomiast szuma – znaczy las. U nas m\u00f3wi si\u0119, \u017ce las szumi, bo charakterystycznie szumi\u0105 w\u0142a\u015bnie lasy li\u015bciaste. <\/p>\n\n\n\n To czego mi brakuje w naszym j\u0119zyku, to zwracanie wi\u0119kszej uwagi na poj\u0119cie \u201elas dawny\u201d. Termin ten pochodzi od brytyjskiego terminu \u201eancient forest\u201d, wprowadzonego przez ekologa George\u2019a Peterkena. Zauwa\u017cy\u0142 on, \u017ce w lasach, kt\u00f3re od zawsze, od wielu setek lat by\u0142y na mapach lasami jest pewne zestawienie gatunk\u00f3w ro\u015blin, kt\u00f3rych cz\u0119sto brakuje w lasach utworzonych na glebach porolnych. W Polsce oczywi\u015bcie wielu ekolog\u00f3w ju\u017c to wie i nawet powsta\u0142y pierwsze publikacje na ten temat, ale og\u00f3lnie nie funkcjonuje to jeszcze w przestrzeni spo\u0142eczno-publiczno-ekologicznej. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce pewien las jest bogaty w gatunki, inny ubogi, a to cz\u0119sto wynika w\u0142a\u015bnie z faktu, \u017ce ten ubogi las to taki, kt\u00f3ry by\u0142 kiedy\u015b polem uprawnym, nawet przez jedno pokolenie.<\/p>\n\n\n\n „W lasach, kt\u00f3re od zawsze, od wielu setek lat by\u0142y na mapach lasami jest pewne zestawienie gatunk\u00f3w ro\u015blin, kt\u00f3rych cz\u0119sto brakuje w lasach utworzonych na glebach porolnych.”<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Wiele gatunk\u00f3w le\u015bnych ma k\u0142opoty z migracj\u0105 i czasem nie potrafi nawet przeskoczy\u0107 30 czy 100 metr\u00f3w przez okres setek lat. W polskich warunkach mo\u017cna opracowa\u0107 tak\u0105 list\u0119 gatunk\u00f3w wska\u017anikowych dla las\u00f3w dawnych. Dla laika, takie gatunki las\u00f3w dawnych to przyk\u0142adowo: zawilec gajowy, \u015bnie\u017cyczka przebi\u015bnieg, miodunka \u0107ma, kokorycz pe\u0142na i pusta, czy pierwiosnek wynios\u0142y i lekarski. Niekt\u00f3re z tych gatunk\u00f3w co prawda rosn\u0105 tak\u017ce na \u0142\u0105kach i murawach, ale w\u0142a\u015bnie tych, kt\u00f3re nie by\u0142y orane, kt\u00f3re nie by\u0142y intensywnie u\u017cytkowane, wi\u0119c tutaj ich wyst\u0119powanie si\u0119 nie wyklucza.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n LNZ: <\/strong>Czego brakuje panu w polskiej przyrodzie najbardziej? Okazuje si\u0119, \u017ce utrzymanie krajobrazu tylko w sieci – las albo – nie las, gdzie przez – nie las rozumiem \u0142\u0105k\u0119 ko\u015bn\u0105, pastwisko, czy pole uprawne orne nie wyczerpuje wszystkich mo\u017cliwo\u015bci flory. S\u0105 gatunki przywi\u0105zane do lu\u017ano zadrzewionych teren\u00f3w i te w\u0142a\u015bnie tereny, kt\u00f3re by\u0142y wypasane, znikn\u0119\u0142y. W konsekwencji pewne gatunki sta\u0142y si\u0119 po prostu rzadsze. W takich terenach na przyk\u0142ad ch\u0119tnie ros\u0142a sasanka, (zawilec wielkokwiatowy a nie gajowy, to dwa r\u00f3\u017cne gatunki). Zawilec wielkokwiatowy w tej chwili wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie na suchych murawach, a kiedy\u015b r\u00f3s\u0142 tak\u017ce w takich w\u0142a\u015bnie lu\u017anych i suchych lasach. Brakuje mi w polskim systemie prawnym, a tak\u017ce w systemie dop\u0142at pastwisk le\u015bnych i \u0142\u0105k le\u015bnych. Powinno si\u0119 wspiera\u0107 w\u0142a\u015bnie zadrzewione \u0142\u0105ki, zadrzewione pastwiska. To wymyka si\u0119 z kartezja\u0144skiego, geometrycznego modelu dzia\u0142ek, kt\u00f3re s\u0105 albo lasem, albo \u0142\u0105k\u0105. Bardzo cz\u0119sto najciekawsze fragmenty to w\u0142a\u015bnie te, kt\u00f3re nie s\u0105 ani lasem, ani \u0142\u0105k\u0105, ani zarastaj\u0105c\u0105 brzezin\u0105 z naw\u0142oci\u0105.<\/p>\n\n\n\n „Powinni\u015bmy stworzy\u0107 sie\u0107 starych drzew w lasach. Czyli niekoniecznie ca\u0142y las musi by\u0107 stary, ale po prostu w krajobrazie le\u015bnym powinno si\u0119 chroni\u0107 pojedyncze drzewa<\/strong>.„<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n LNZ:<\/strong> Czego brakuje Panu w polskich lasach? LNZ:<\/strong> Obecnie w Polsce jest oko\u0142o 14% las\u00f3w w wieku oko\u0142o 100-120 lat – czy Pana zdaniem to du\u017co, czy ma\u0142o? Czy powinni\u015bmy mie\u0107 ich wi\u0119cej? \u0141\u0141:<\/strong> Du\u017co wi\u0119cej. Natomiast niekoniecznie musi to by\u0107 dwa razy wi\u0119cej. Bo te\u017c musimy produkowa\u0107 drewno, a w tej chwili drewno na materia\u0142 budowlany dojrzewa ju\u017c cz\u0119sto w wieku poni\u017cej 100 lat, poniewa\u017c drzewa maj\u0105 wi\u0119ksze przyrosty.<\/p>\n\n\n\n Natomiast powinni\u015bmy stworzy\u0107 sie\u0107 starych drzew w lasach. Czyli niekoniecznie ca\u0142y las musi by\u0107 stary, ale po prostu w krajobrazie le\u015bnym powinno si\u0119 chroni\u0107 pojedyncze drzewa np. na granicach w\u0142asno\u015bciowych mi\u0119dzy oddzia\u0142ami le\u015bnymi, czyli mi\u0119dzy dzia\u0142kami le\u015bnymi. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n LNZ:<\/strong> Dlaczego takie lasy warto chroni\u0107? Czy na dojrza\u0142y, bogaty gatunkowo las mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest swoist\u0105 kapsu\u0142\u0105 czasu? Og\u00f3lnie w starych drzewach jest du\u017co r\u00f3\u017cnego rodzaju dziupli, p\u0119kni\u0119\u0107 i tam te\u017c bogactwo gatunkowe r\u00f3\u017cnych grup organizm\u00f3w jest wi\u0119ksze. Stare drzewa mog\u0105 te\u017c by\u0107 w krajobrazie otwartym, czyli niekoniecznie stare okazy musz\u0105 znajdowa\u0107 si\u0119 w lesie. I wtedy takie bardzo stare drzewo maj\u0105ce 300 czy 500 lat, cz\u0119sto jest to d\u0105b, jest osobnym ekosystemem. My pope\u0142niamy ten b\u0142\u0105d, \u017ce traktujemy las jako jednostk\u0119, kt\u00f3ra ma du\u017c\u0105 powierzchni\u0119. Tymczasem mog\u0105 by\u0107 bardzo cenne fragmenty bardzo ma\u0142ych las\u00f3w, takich mikrolas\u00f3w, pojedyncze drzewa, czy grupy kilku starych drzew, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 fenomenalnie wysok\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. LNZ:<\/strong> Na jakich krajach mo\u017cemy si\u0119 Pana zdaniem wzorowa\u0107 pod k\u0105tem zachowanie naszego przyrodniczego dziedzictwa – czy s\u0105 rozwi\u0105zania, kt\u00f3rych brakuje w naszym systemie ochrony przyrody? Ja bym powiedzia\u0142, \u017ce mo\u017cemy mie\u0107 10 razy wi\u0119cej starych drzew i na przyk\u0142ad, w przestrzeni miejskiej nie powinno si\u0119 wycina\u0107 absolutnie \u017cadnego drzewa kt\u00f3re ma 80 lat. Wszystkie te drzewa powinny by\u0107 piel\u0119gnowane, a je\u015bli nawet s\u0105 chore, to ewentualnie ich korona powinna by\u0107 redukowana. I kiedy ju\u017c zupe\u0142nie zamr\u0105 powinno si\u0119 jeszcze zostawi\u0107 takie \u2018osta\u0144ce\u2019, czy \u2018\u015bwiadk\u00f3w\u2019 dwumetrowej wysoko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n LNZ:<\/strong> Jeste\u015bmy w momencie w historii, w kt\u00f3rym zaczynamy ju\u017c nie tylko zauwa\u017ca\u0107, ale te\u017c do\u015b\u0107 bole\u015bnie odczuwa\u0107 zmiany klimatyczne – odczuwaj\u0105 je tak\u017ce lasy – jak one poradz\u0105 sobie w nowych warunkach klimatycznych? M\u0142ode drzewa \u015bwietnie si\u0119 adaptuj\u0105 do tej niewielkiej zmiany klimatu. Mo\u017ce si\u0119 na przyk\u0142ad okaza\u0107, \u017ce inne gatunki mog\u0105 uzyska\u0107 dominacj\u0119, przyk\u0142adowo na siedlisku w Karpatach na pog\u00f3rzu czy w ni\u017cszych cz\u0119\u015bciach regla dolnego na przestrzeni 100 czy 200 lat znikn\u0105 lasy jod\u0142owo-bukowe i zostan\u0105 zamienione np. w lasy bukowo-d\u0119bowo-grabowe albo w lasy grabowo-lipowo-klonowe. Nie wiemy dzi\u015b dok\u0142adnie w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 ta zmiana si\u0119 potoczy, wi\u0119c musimy patrze\u0107 na to, co si\u0119 odnawia i og\u00f3lnie wspiera\u0107 drzewostany wielogatunkowe. LNZ:<\/strong> A jak Pana zdaniem b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0142y lasy przysz\u0142o\u015bci – za 100, 200 lat? LNZ:<\/strong> Najwy\u017csz\u0105 form\u0105 ochrony w Polsce s\u0105 parki narodowe i rezerwaty \u015bcis\u0142e – w kt\u00f3rych cz\u0142owiek ma ograniczone mo\u017cliwo\u015bci przebywania. Czy Pana zdaniem lasy dla natury, mog\u0105 by\u0107 te\u017c lasami dla cz\u0142owieka, lasami otwartymi? <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u0141\u0141:<\/strong> Brakuje mi formy ochrony pomi\u0119dzy rezerwatem ale lasem spo\u0142ecznym, takie rezerwatu po kt\u00f3rym mo\u017cna chodzi\u0107, zbiera\u0107 grzyby ale nie wpuszcza si\u0119 tam le\u015bnik\u00f3w \u263a. Brakuje takiej puszczy dla cz\u0142owieka. To nie musz\u0105 by\u0107 du\u017ce fragmenty, ale wa\u017cne, \u017ceby by\u0142y usytuowane ko\u0142o du\u017cych aglomeracji. <\/p>\n\n\n\n LNZ:<\/strong> W jednym ze swoich wyst\u0105pie\u0144 wnioskowa\u0142 Pan kiedy\u015b, \u017ceby ka\u017cda gmina mia\u0142a sw\u00f3j mikro rezerwat – m.in. po to, by mieszka\u0144cy mogli obserwowa\u0107 naturalne procesy, r\u00f3\u017cnorodn\u0105 przyrod\u0119 i jej zachwycaj\u0105ce po\u0142\u0105czenia. Czy Pana zdaniem to w\u0142a\u015bnie bliskie do\u015bwiadczanie natury jest kluczem do zmiany tendencji porz\u0105dkowania przyrody? Czy jest Pan zwolennikiem edukacji przez do\u015bwiadczenie? „Tymczasem wiele uk\u0142ad\u00f3w w przyrodzie mo\u017ce mie\u0107 charakter fraktalny, mo\u017ce mie\u0107 pewn\u0105 powtarzalno\u015b\u0107, pomimo pozornego chaosu.”<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n LNZ:<\/strong> Z jednej strony ludzie niew\u0105tpliwie maj\u0105 siln\u0105 potrzeb\u0119 do\u015bwiadczania natury, szukaj\u0105 jej, wielu i wiele z nas cierpi dzi\u015b na 'deficyt natury’, a z drugiej strony lubimy natur\u0119 porz\u0105dkowa\u0107, ustawia\u0107 w rz\u0119dach i przycina\u0107. \u015awiadcz\u0105 o tym nasze ogrody, nasza sympatia dla przestronnych i uporz\u0105dkowanych las\u00f3w gospodarczych, w kt\u00f3rych czujemy si\u0119 bezpiecznie. Wydaje si\u0119, \u017ce boimy si\u0119 tego pozornego chaosu i niepouk\u0142adania, kt\u00f3ry spotyka si\u0119 w bardziej dzikiej naturze. Dlaczego chcemy t\u0119 natur\u0119 wok\u00f3\u0142 nas tak silnie porz\u0105dkowa\u0107? Druga sprawa to system wychowania. Niestety ca\u0142a edukacja jest oparta na tym w\u0142a\u015bnie niszczeniu chaosu, na tym, by owy chaos opanowa\u0107, uporz\u0105dkowa\u0107. Jako dzieci uczymy si\u0119 matematyki, czy cho\u0107by sprz\u0105tania, a za ba\u0142agan w pokoju jeste\u015bmy karani. Natomiast las pierwotny, czy las dawny z du\u017cymi drzewami ma, w sensie potocznym, uk\u0142ad troch\u0119 chaotyczny. Tymczasem wiele uk\u0142ad\u00f3w w przyrodzie mo\u017ce mie\u0107 charakter fraktalny, mo\u017ce mie\u0107 pewn\u0105 powtarzalno\u015b\u0107, pomimo pozornego chaosu<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n To jest troch\u0119 tak, jak z muzyk\u0105. Ludzie, kt\u00f3rzy nie znaj\u0105 si\u0119 na muzyce, kt\u00f3rzy maj\u0105 kiepski s\u0142uch albo kt\u00f3rzy za ma\u0142o w tym siedz\u0105 – lubi\u0105 muzyk\u0119 prost\u0105. Proste rytmy, \u0142atwe do odczytania. A koneserzy muzyki lubuj\u0105 si\u0119 w bardziej skomplikowanych melodiach. Podobnie jest z przyrod\u0105. Przyrodnicy widz\u0105 w przyrodzie pewne wzorce, s\u0105 obyci z tym chaosem, kt\u00f3ry ich nie przera\u017ca, nie denerwuje, a wr\u0119cz go ceni\u0105. Tymczasem w\u0142a\u015bnie ludzie nieobyci z przyrod\u0105, kt\u00f3rych ca\u0142e \u017cycie tresowano prawie jak w wi\u0119zieniu, u kt\u00f3rych wszystko musia\u0142o by\u0107 posprz\u0105tane, pouk\u0142adane i pod linijk\u0119, b\u0119d\u0105 prawdopodobnie tworzy\u0107 potem takie w\u0142a\u015bnie podobne krajobrazy.<\/p>\n\n\n\n Bliskie do\u015bwiadczenie przyrody jest niezwykle wa\u017cne. Tylko niestety, system edukacyjny nie nad\u0105\u017ca za t\u0105 potrzeb\u0105. Nie ma wykszta\u0142conych nauczycieli i obawiam si\u0119, \u017ce jak zrobimy z tego jaki\u015b skostnia\u0142y system, to zniech\u0119cimy dzieci do przebywania w przyrodzie, je\u015bli np. b\u0119d\u0105 dostawali oceny z percepcji przyrody. Powinno si\u0119 po prostu zabiera\u0107 dzieci na r\u00f3\u017cnorodne wycieczki. <\/p>\n\n\n\n Praktykuj\u0119 to ze swoimi studentami, nie dzie\u0107mi, ale z lud\u017ami doros\u0142ymi, kt\u00f3rzy studiuj\u0105 biologi\u0119 czy dietetyk\u0119, na kt\u00f3rych prowadz\u0119 zaj\u0119cia. I np. na swoich zaj\u0119ciach na biologii ci\u0105gle zabieram student\u00f3w na \u201ewyprawy\u201d. S\u0105 to cz\u0119sto wycieczki ma\u0142e, drobne: podr\u00f3\u017c z kampusu nad rzek\u0119, wyjazd do lasu w okolicach Rzeszowa. I chodzi tu po prostu o samo do\u015bwiadczenie i o samo uczenie. Zdarza si\u0119, \u017ce studenci czasem pokazuj\u0105 mi ciekawe ptaki, czy owady, po prostu wszystko ich interesuje i dzielimy si\u0119 wiedz\u0105.<\/p>\n\n\n\n Wychodzimy na wycieczk\u0119, mamy zaj\u0119cia z dzikich ro\u015blin jadalnych, zbieramy w\u0142a\u015bnie jadalne ro\u015bliny, zbieramy grzyby, ale tak\u017ce patrzymy na inne organizmy, na owady czy na ptaki. Kiedy\u015b wr\u00f3cili\u015bmy z takich zaj\u0119\u0107 o jadalnych grzybach z koszami pe\u0142nymi grzyb\u00f3w, one sta\u0142y przy portierni i pani na portierni powiedzia\u0142a, \u201eJa prosz\u0119 pana pracuj\u0119 20 lat tutaj i pierwszy raz widz\u0119, \u017ce ucz\u0105 tutaj u was czego\u015b praktycznego\u201d.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W zwi\u0105zku z rozpocz\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 ochronnych dojrza\u0142ych las\u00f3w i startem projektu Po\u0142\u0105czona Puszcza Polska rozmawiamy z dr. hab. \u0141ukaszem \u0141uczajem, wybitnym botanikiem i znawc\u0105 ekosystem\u00f3w le\u015bnych. Naszym tematem przewodnim s\u0105 lasy dojrza\u0142e, czyli te, kt\u00f3re nie tylko wygl\u0105daj\u0105 jak las, ale faktycznie funkcjonuj\u0105 jako skomplikowane i trwa\u0142e ekosystemy \u2013 pe\u0142ne po\u0142\u0105cze\u0144, starych drzew, martwego drewna i bogatego zespo\u0142u gatunk\u00f3w. Lasy dawne, lub lasy z jak najwi\u0119kszym stopniem r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej to dok\u0142adnie te, kt\u00f3re staramy si\u0119 obejmowa\u0107 ochron\u0105 w Po\u0142\u0105czonej Puszczy Polskiej.<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":138980,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[63,67],"class_list":["post-138862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dziedzictwo-przyrodnicze","tag-dziedzictwo-przyrodnicze","tag-wszystkie-wpisy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=138862"}],"version-history":[{"count":85,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139057,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138862\/revisions\/139057"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/138980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=138862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=138862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=138862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Naszym tematem przewodnim s\u0105 lasy dojrza\u0142e, czyli te, kt\u00f3re nie tylko wygl\u0105daj\u0105 jak las, ale faktycznie funkcjonuj\u0105 jako skomplikowane <\/strong>i trwa\u0142e ekosystemy \u2013 pe\u0142ne po\u0142\u0105cze\u0144, starych drzew, martwego drewna i bogatego zespo\u0142u gatunk\u00f3w. Lasy dawne, lub lasy z jak najwi\u0119kszym stopniem r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej to dok\u0142adnie te, kt\u00f3re staramy si\u0119 obejmowa\u0107 ochron\u0105 w Po\u0142\u0105czonej Puszczy Polskiej.
W dyskusji poruszamy kwestie j\u0119zyka, edukacji, brak\u00f3w dzia\u0142a\u0144 systemowych. prof., dr hab. \u0141uczaj t\u0142umaczy m.in., dlaczego ma\u0142e enklawy starych drzew i sie\u0107 starodrzew\u00f3w w krajobrazie mog\u0105 mie\u0107 wi\u0119ksze znaczenie dla bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci ni\u017c rozleg\u0142e monokultury.
Zapraszamy do lektury opinii naukowca na temat wyzwa\u0144 ochrony cennych fragment\u00f3w dzikiej przyrody, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 jak biologiczne kapsu\u0142y czasu, ale tak\u017ce typ\u00f3w siedlisk, kt\u00f3rych mamy w swoim krajobrazie coraz mniej.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/las-na-zawsze-topola-czarna-768x1024.webp\")
<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
LNZ:<\/strong> Las – m\u00f3wimy, gdy opisujemy rosn\u0105cy za domem monokulturowy b\u00f3r, ale te\u017c lasem nazwiemy dojrza\u0142e i w du\u017cym stopniu naturalne ekosystemy. Czy to nie aby za pojemne s\u0142owo? Mo\u017ce warto by by\u0142o do j\u0119zyka polskiego wprowadzi\u0107 pewne rozgraniczenia? Mamy m.in. lasy gospodarcze, mamy starolasy – czy to rozgraniczenie wystarczy? A mo\u017ce takie ju\u017c funkcjonuj\u0105, tylko potrzeba edukacji?<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/las-na-zawsze-lipa-pien-768x1024.webp\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\u0141\u0141:<\/strong> Po pierwsze brakuje mi wypasu. W latach 60.tych XX wieku zakazano wypasu w polskich lasach dlatego, \u017ce rzeczywi\u015bcie nadmierny wypas niszczy ro\u015blinno\u015b\u0107 le\u015bn\u0105. Natomiast w tej chwili tego wypasu nie ma w og\u00f3le i brakuje ro\u015blinno\u015bci typowej dla pastwisk le\u015bnych.<\/p>\n\n\n\n
\u0141\u0141:<\/strong> W polskich lasach brakuje mi du\u017cych starych drzew. Brakuje mi tego, \u017ce drzewa mog\u0105 do\u017cy\u0107 swojego wieku. Oczywi\u015bcie du\u017co si\u0119 o tym m\u00f3wi, ale mniej si\u0119 robi. Ilo\u015b\u0107 martwego drewna jest tak\u017ce bardzo niska w lasach. O tym tak\u017ce si\u0119 sporo m\u00f3wi i uwa\u017cam, \u017ce Lasy Pa\u0144stwowe robi\u0105 za ma\u0142o \u017ceby tego martwego drewna by\u0142o wi\u0119cej. Jak chodzimy po przeci\u0119tnym lesie, to martwego drewna jest tam znikoma ilo\u015b\u0107. Kiedy\u015b uwa\u017cano jego obecno\u015b\u0107 za marnotrawstwo, ale z punktu widzenia zwi\u0119kszania ilo\u015bci biotop\u00f3w i ilo\u015bci organizm\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 w lesie funkcjonowa\u0107, zwi\u0119kszenie ilo\u015bci martwego drewna jest bardzo nagl\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
\u0141\u0141:<\/strong> Tak, poniek\u0105d s\u0105 kapsu\u0142\u0105 czasu. Pami\u0119tajmy, \u017ce stare drzewa np. maj\u0105 te\u017c bardzo bogaty system po\u0142\u0105cze\u0144 mikoryzowych z grzybami. Zachowuj\u0105c nawet pojedyncze stare drzewa, u\u0142atwiamy potem rekolonizacj\u0119 niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w w m\u0142odszym lesie.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
\u0141\u0141:<\/strong> Nie wiem, czy mo\u017cemy si\u0119 wzorowa\u0107 na jakim\u015b jednym kraju, poniewa\u017c wiele kraj\u00f3w ma ciekawe rozwi\u0105zania i te\u017c wiele kraj\u00f3w zacz\u0119\u0142o powa\u017cnie chroni\u0107 swoje lasy, ale specyfika ka\u017cdego kraju jest inna. Na przyk\u0142ad w Tajlandii poprzedni kr\u00f3l stworzy\u0142 wiele park\u00f3w narodowych, w kilku cz\u0119\u015bciach Tajlandii. Skutkiem czego w cz\u0119\u015bci teren\u00f3w skalistych obowi\u0105zuje pe\u0142na ochrona. Ja bym tak\u017ce patrzy\u0142 na Wielk\u0105 Brytani\u0119, kt\u00f3ra co prawda zniszczy\u0142a swoje lasy buduj\u0105c okr\u0119ty do tworzenia kolonii. Natomiast panuje tam wielki szacunek dla starych drzew i zag\u0119szczenie starych d\u0119b\u00f3w jest tam oko\u0142o 15-krotnie wi\u0119ksze ni\u017c w Polsce. To w\u0142a\u015bnie pokazuje potencja\u0142 \u2013 o ile wi\u0119cej starych drzew mo\u017cemy mie\u0107 w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
\u0141\u0141:<\/strong> Oczywi\u015bcie nie wiadomo jeszcze na ile ten wzrost temperatury nast\u0105pi, ale rzeczywi\u015bcie zmiany s\u0105 dramatyczne. Mamy cho\u0107by przyk\u0142ady zamierania – szczeg\u00f3lnie starych drzew, w tym starych d\u0119b\u00f3w – od wierzcho\u0142k\u00f3w. Wystarczy popatrze\u0107 na Rogalin, gdzie mamy setki martwych starych d\u0119b\u00f3w. Nie wiadomo dok\u0142adnie jaki czynnik to powoduje, ale przypuszczalnie w\u0142a\u015bnie obni\u017cenie poziomu w\u00f3d gruntowych. Mamy tak\u017ce zamieranie jod\u0142y spowodowane masowym wyst\u0119powaniem jemio\u0142y jod\u0142owej. I jest to naprawd\u0119 bardzo powa\u017cny problem w lasach karpackich.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego, \u017ce taki drzewostan, kt\u00f3ry b\u0119dzie mia\u0142 np. 10 gatunk\u00f3w drzew, b\u0119dzie bardziej plastyczny. I gdy np. 1, 2, czy 3 gatunki zaczn\u0105 rosn\u0105\u0107 gorzej lub zamiera\u0107, to pozosta\u0142e sobie \u015bwietnie poradz\u0105. Oczywi\u015bcie taki drzewostan gospodarczo trudniej prowadzi\u0107, bo trudniej kalkulowa\u0107 wszystkie zabiegi ekonomiczno-le\u015bne.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/las-na-zawsze-drzewo-mech-768x1024.webp\")
<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\u0141\u0141:<\/strong> Mam nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dzie wi\u0119cej starodrzew\u00f3w, wi\u0119cej martwego drewna i oczywi\u015bcie zmieni si\u0119 sk\u0142ad gatunkowy. Zreszt\u0105 zmiany klimatyczne nast\u0119powa\u0142y te\u017c spontanicznie, bez udzia\u0142u cz\u0142owieka i te\u017c do ko\u0144ca nie rozumiemy w tym procesie wszystkiego. By\u0142y okresy w \u015bredniowieczu, kiedy klimat by\u0142 taki jak teraz, a mo\u017ce nawet cieplejszy. By\u0142y okresy och\u0142odze\u0144, w kt\u00f3rych klimat by\u0142 surowszy, wyst\u0119powa\u0142y wi\u0119ksze mrozy i \u015bniegi. Natomiast je\u015bli obecny trend si\u0119 utrzyma, to b\u0119dziemy mieli ro\u015blinno\u015b\u0107 le\u015bn\u0105, kt\u00f3ra b\u0119dzie mierzy\u0107 w kierunku tego, co mamy obecnie na W\u0119grzech, w Chorwacji, w cz\u0119\u015bci kontynentalnej, ewentualnie w okolicach Wenecji we W\u0142oszech.
LNZ:<\/strong> Czy Pana zdaniem dzi\u015b rozwi\u0105zania prawne dla przyrody, mam na my\u015bli cho\u0107by NRL, nad\u0105\u017caj\u0105 za potrzebami? Jak Pan to ocenia?
\u0141\u0141:<\/strong> Nie, nie nad\u0105\u017caj\u0105. Du\u017cym problemem jest w\u0142a\u015bnie to, \u017ce tworzy si\u0119 rezerwaty, kt\u00f3re cz\u0119sto ograniczaj\u0105 wst\u0119p dla miejscowej ludno\u015bci. Powinni\u015bmy tworzy\u0107 wi\u0119cej rezerwat\u00f3w, ale takich, w kt\u00f3rych dopuszczalny jest zbi\u00f3r grzyb\u00f3w, a mo\u017ce nawet niekt\u00f3rych zi\u00f3\u0142. Tworzy\u0107 rezerwaty krajobrazowe, po to, \u017ceby nie by\u0142o konfliktu z lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105. W tym temacie jest zbyt ma\u0142o zrozumienia potrzeb spo\u0142ecze\u0144stwa. <\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/las-na-zawsze-dab-768x1024.webp\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\u0141\u0141:<\/strong> Jestem wielkim zwolennikiem tego, \u017ceby by\u0142o du\u017co rozproszonych ma\u0142ych rezerwat\u00f3w, bo z tych miejsc \u0142atwiej kolonizowa\u0107 potem gatunkom otaczaj\u0105ce je tereny. Co z tego, \u017ce zrobimy kilka du\u017cych rezerwat\u00f3w czy park\u00f3w narodowych, je\u015bli potem mamy 100 kilometr\u00f3w biologicznej pustyni? Potrzeba nam jak najwi\u0119cej takich nawet kilkuarowych czy kilkuhektarowych powierzchni, kt\u00f3re s\u0105 ostojami przyrody. To jest bardzo wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n
\u0141\u0141:<\/strong> Nie wiem. To cz\u0119\u015bciowo wynika z natury cz\u0142owieka, kt\u00f3ry chce kontrolowa\u0107 swoj\u0105 przestrze\u0144 i np. ch\u0119\u0107 do posiadania wykoszonej trawy mo\u017ce wynika\u0107 z atawizm\u00f3w, strachu np. przed w\u0119\u017cami. My lubimy tak\u0105 otwart\u0105 przestrze\u0144, gdzie widzimy potencjalny atak drapie\u017cnika. Tym drapie\u017cnikiem mo\u017ce obecnie by\u0107 jaki\u015b napastnik, kt\u00f3ry mo\u017ce kobiet\u0119 zaatakowa\u0107 w parku. Ludzie dzi\u015b tak\u017ce boj\u0105 si\u0119 np. kleszczy. Wydaje si\u0119, \u017ce jak trawa ma 30 cm, to tam siedz\u0105 kleszcze i tylko czekaj\u0105 na cz\u0142owieka. Tymczasem tak\u017ce w bardziej wykoszonych trawie wyst\u0119puj\u0105 kleszcze, mog\u0105 te\u017c gromadzi\u0107 si\u0119 na krzewach, nie jeste\u015bmy w stanie tego kontrolowa\u0107. Natomiast rzeczywi\u015bcie lubimy mie\u0107 kontrol\u0119 nad swoj\u0105 przestrzeni\u0105.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/las-na-zawsze-dab-w-lesie-768x1024.webp\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/las-na-zawsze-dab-szypulkowy-768x1024.webp\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/las-na-zawsze-cma-paproc-768x1024.webp\")
<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n