{"id":3445,"date":"2022-05-31T16:00:00","date_gmt":"2022-05-31T14:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/lasnazawsze.dfirma.pl\/?p=3445"},"modified":"2023-10-27T19:58:45","modified_gmt":"2023-10-27T17:58:45","slug":"krol-wsrod-drzew-dab-szypulkowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/krol-wsrod-drzew-dab-szypulkowy\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3l w\u015br\u00f3d drzew \u2014 D\u0105b szypu\u0142kowy"},"content":{"rendered":"\n

O d\u0119bach ka\u017cdy z nas s\u0142ysza\u0142, na szkolnych wycieczkach, podczas spacer\u00f3w w parkach i ogrodach\u2026 Znamy te\u017c ich s\u0142awne imiona \u2013 Bartek, Chrobry, Mieszko, Lech, Czech itd. D\u0119by maj\u0105 wi\u0119c ju\u017c na wst\u0119pie wsp\u00f3lnego z nami poznania wielk\u0105 s\u0142aw\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdy z nas te\u017c kojarzy ich spektakularny pokr\u00f3j \u2013 maj\u0105 wi\u0119c te\u017c wizualnie kr\u00f3lewski splendor. Je\u015bli dodamy, \u017ce nale\u017c\u0105 do jednych z najd\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105cych w Polsce drzew, to bez w\u0105tpienia dostrze\u017cmy w nich kr\u00f3lewsko\u015b\u0107. Nic dziwnego wi\u0119c, \u017ce d\u0105b szypu\u0142kowy to najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cy w Polsce gatunek w\u015br\u00f3d pomnik\u00f3w przyrody. W albumie Krzysztofa Borkowskiego \u201ePolskie drzewa\u201d znajdziemy imiona pomnikowych drzew, a w\u015br\u00f3d d\u0119b\u00f3w zacne i s\u0142awne imiona \u2013 D\u0105b Rzeczypospolitej, Chrze\u015bcijanin, Krzywousty, Piast, Miko\u0142aj Kopernik, Konstytucja, \u0141okietek itd. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Sylwetka bohatera<\/h2>\n\n\n\n

Monumentalna i malownicza sylwetka to znak rozpoznawczy d\u0119bu szypu\u0142kowego. Masywny pie\u0144, olbrzymie konary i szerokie korony wzbudzaj\u0105 szacunek i podziw. D\u0119by szypu\u0142kowe dorastaj\u0105 zazwyczaj, gdy rosn\u0105 swobodnie, do wysoko\u015bci 20-30 m, ale gdy rosn\u0105 w lasach, na \u017cyznych glebach potrafi\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 nawet do 50 m, np. w Puszczy Bia\u0142owieskiej. Pnie dorastaj\u0105 a\u017c do 2-3 m \u015brednicy. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 tego gatunku jest to, \u017ce \u017co\u0142\u0119dzie wyrastaj\u0105 na d\u0142ugich szypu\u0142kach, a li\u015bcie maj\u0105 zaokr\u0105glane nieregularne klapy, za\u015b u nasady s\u0105 uszate lub sercowate. To taki podpis tego d\u0119bu, po kt\u00f3rym poznaje si\u0119 jego imi\u0119 \u2013 szypu\u0142kowy. Sylwetka i pokr\u00f3j d\u0119b\u00f3w sprawi\u0142y, \u017ce w historii naszej cywilizacji nadano im te\u017c miano daj\u0105cych cie\u0144 \u201edrzew pasterskich\u201d. W tej roli opisane zosta\u0142y ju\u017c przez Wergiliusza, kt\u00f3ry radzi\u0142 pasterzowi: \u201epodczas upa\u0142u szukaj cienistej doliny, niech Jowiszowy d\u0105b o prastarym pniu rozpo\u015bciera tam swe pot\u0119\u017cne konary\u201d. Pasterskie d\u0119by maj\u0105 ogromne rozmiary, szerokie korony z kr\u00f3tkim i szerokim pniem. Takie malownicze okazy mo\u017cemy obejrze\u0107 w s\u0142ynnym Rogalinie w dolinie Warty.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Upodobania<\/h2>\n\n\n\n

Drzewo o tak du\u017cej masie wymaga te\u017c du\u017cej ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych \u2013 dlatego d\u0105b ten lubi gleby \u017cyzne, ze stale umiarkowanie wilgotn\u0105 gleb\u0105. Musi mie\u0107 komfortowe warunki \u2013 jak na kr\u00f3la przysta\u0142o. Lubi te\u017c du\u017co \u015bwiata i wtedy ro\u015bnie najlepiej, cho\u0107 m\u0142ode latoro\u015bla do\u015b\u0107 dobrze znosz\u0105 zacienienie. Gdy ma zapewnione takie optymalne warunki \u017cyje d\u0142ugo, kilkaset lat, 600-800, a nawet do 1000. Za m\u0142odu jest drzewem rosn\u0105cym powoli, nie \u015bpieszy si\u0119 \u2013 ma bowiem czas\u2026 Co ciekawe d\u0105b dojrzewa i wydaje pierwsze owoce dopiero po 30 a nawet po 50 latach.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

Zwi\u0105zki z natur\u0105<\/h2>\n\n\n\n

Trudno sobie wyobrazi\u0107 polskie lasy bez d\u0119b\u00f3w, to najwa\u017cniejszy gatunek lasotw\u00f3rczy, \u015bwiadcz\u0105cy o dobrej zdrowotno\u015bci systemu le\u015bnego. Wyst\u0119puje w lasach mieszanych, w \u0142\u0119gach i gr\u0105dach. Tworzy te\u017c w\u0142asne zespo\u0142y le\u015bne \u2013 d\u0105browy. W Polsce najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105 d\u0105browy kwa\u015bne, na ubo\u017cszych glebach, rzadsze s\u0105 na przyk\u0142ad d\u0105browy \u015bwietliste. Te drugie to lasy o szczeg\u00f3lnym pi\u0119knie, pojawiaj\u0105ce si\u0119 cz\u0119sto na \u0142agodnych po\u0142udniowych stokach niewielkich \u017cyznych wzg\u00f3rz i pag\u00f3rk\u00f3w. Kto zobaczy raz d\u0105brow\u0119 \u015bwietlist\u0105 w maju lub czerwcu poczuje moc i si\u0142\u0119 tego miejsca i zrozumie, dlaczego takie d\u0105browy wybierane by\u0142y jako miejsca kultu przez naszych przodk\u00f3w. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

D\u0119by daj\u0105 te\u017c \u017cycie innym ro\u015blinom, zwierz\u0119tom, grzybom i bakteriom w lesie. Zar\u00f3wno te \u017cywe, jaki i martwe karmi\u0105 owady, ptaki, p\u0142azy, gady, ssaki. S\u00f3jki, g\u0142uszce, grubodzioby, wiewi\u00f3rki, dziki, \u017c\u0105\u0142\u0119dnice, koszatki to przyk\u0142ady zwierz\u0105t zwi\u0105zanych blisko z d\u0119bami. Drzewa te \u017cywi\u0105, daj\u0105 cie\u0144, schronienie zwierz\u0119tom, ale i chroni\u0105 inne drzewa \u2013 to one \u015bci\u0105gaj\u0105 na siebie si\u0142\u0119 burz i piorun\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Blisko cz\u0142owieka<\/h2>\n\n\n\n

I tak w\u0142a\u015bnie przechodzimy p\u0142ynnie do Peruna, s\u0142owia\u0144skiego boga, zwi\u0105zanego nierozerwalnie z d\u0119bem, najwa\u017cniejszym drzewem naszych przodk\u00f3w. D\u0105b by\u0142 centralnym punktem axis mundi<\/em> \u2013 osi\u0105 \u015bwiata. Tak jak Perun by\u0142 najwa\u017cniejszy w panteonie bog\u00f3w, tak d\u0105b by\u0142 najwa\u017cniejszym drzewem, kt\u00f3re bardzo czczono. To pod najwi\u0119kszymi starymi okazami sk\u0142adano ofiary i zwo\u0142ywano narady wojenne, a tak\u017ce rozstrzygano s\u0105downicze spory. D\u0105b by\u0142 symbolem wojny, s\u0105downictwa i m\u0119sko\u015bci. Ten pierwiastek m\u0119ski jest odczuwany, gdy przytulimy si\u0119 do pnia, drzewo wydaje si\u0119 by\u0107 wr\u0119cz na\u0142adowane energi\u0105, kt\u00f3r\u0105 my ludzie mo\u017cemy odbiera\u0107 i si\u0119 wzmacnia\u0107, gdy potrzebujemy na przyk\u0142ad si\u0142 do dzia\u0142ania, tworzenia i budowania. D\u0105b dawa\u0142 te\u017c du\u017co ludziom fizycznie. Nie tylko jako podstawowy materia\u0142 budulcowy. Jego \u017co\u0142\u0119dzie stanowi\u0142y pokarm dla \u015bwi\u0144. Warto\u015b\u0107 lasu w Europie d\u0142ugo okre\u015blano liczb\u0105 wieprz\u00f3w, jakie by\u0142 zdolny wy\u017cywi\u0107. Cz\u0119sto \u201elas\u201d taki siano z \u017co\u0142\u0119dzi dla trzody, dla kt\u00f3rej by\u0142 pastwiskiem. Ograniczenie wypasu w lasach d\u0119bowych nast\u0105pi\u0142o pod koniec XVIII wieku, po wprowadzeniu do uprawy ziemniak\u00f3w. Z \u017co\u0142\u0119dzi wyrabiano te\u017c nap\u00f3j b\u0119d\u0105cy namiastk\u0105 kawy, z kulistych galas\u00f3w spotykanych na li\u015bciach wyrabiano atrament, z kory tak wa\u017cne garbniki. Te ostanie stosowane tak\u017ce w medycynie ludowej jako lekarstwo na stany zapalne sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych, przy hemoroidach, wysypkach, oparzeniach i odmro\u017ceniach.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Chcesz wiedzie\u0107 wi\u0119cej? Obejrzyj DRZEWONAWIJK\u0118:<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n