{"id":3477,"date":"2022-06-14T16:26:00","date_gmt":"2022-06-14T14:26:00","guid":{"rendered":"https:\/\/lasnazawsze.dfirma.pl\/?p=3477"},"modified":"2023-10-27T19:58:39","modified_gmt":"2023-10-27T17:58:39","slug":"rozpoznawanie-lasow-naturalnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/rozpoznawanie-lasow-naturalnych\/","title":{"rendered":"Rozpoznawanie las\u00f3w naturalnych"},"content":{"rendered":"\n

Lasy naturalne bez w\u0105tpienia nale\u017cy chroni\u0107, gdy\u017c ich warto\u015b\u0107 jest olbrzymia.
Pozwalaj\u0105 na zachowanie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, s\u0105 ostoj\u0105 chronionych i cz\u0119sto zagro\u017conych wygini\u0119ciem gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w, porost\u00f3w, ro\u015blin i zwierz\u0105t. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lasy naturalne tworz\u0105 i polepszaj\u0105 gleb\u0119, poprawiaj\u0105 jej struktur\u0119, reguluj\u0105 stosunki wodne, retencjonuj\u0105 (zatrzymuj\u0105 wod\u0119). Lasy takie och\u0142adzaj\u0105 te\u017c otoczenie, pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105c na lokalny klimat i wreszcie pomagaj\u0105 w walce z ociepleniem klimatu na ca\u0142ej planecie (wychwytuj\u0105 i zatrzymuj\u0105 CO\u2082). Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 takich las\u00f3w warto\u015bciowych przyrodniczo i tych o charakterze naturalnym, a nawet pierwotnym (rezerwat ochrony \u015bcis\u0142ej w Bia\u0142owieskim Parku Narodowym) jest w Polsce obj\u0119ta ochron\u0105 prawn\u0105, zgodn\u0105 z ustaw\u0105 o ochronie przyrody. Jednak s\u0105 te\u017c obszary, w tym lasy, o znamionach naturalno\u015bci nieobj\u0119te ochron\u0105 prawn\u0105. Jak rozpoznajemy takie lasy? Co wp\u0142ywa na to, \u017ce m\u00f3wimy: to jest las naturalny? Wiele o tym czym jest las naturalny ucz\u0105 nas same formy ochrony przyrody, takie jak rezerwaty przyrody i parki narodowe, i ich fragmenty, gdzie wprowadzona jest \u015bcis\u0142a ochrona, tzw. ochrona bierna, gdzie dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka jest wykluczona ca\u0142kowicie. W takich miejscach to tylko i wy\u0142\u0105cznie procesy naturalne kszta\u0142tuj\u0105 lasy. Element\u00f3w, po kt\u00f3rych rozpoznaje si\u0119 naturalno\u015b\u0107 lasu, lub stopie\u0144 naturalno\u015bci (a s\u0105 r\u00f3\u017cne kilkustopniowe skale) jest wiele. W tym artykule rozpatrzymy trzy.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wiekowa<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

Tym co bardzo rzuca si\u0119 w oczy w lesie naturalnym, jest wyst\u0119powanie ca\u0142ego przekroju wiekowego drzew i krzew\u00f3w. W naturalnej buczynie spotkamy zar\u00f3wno siewki rocznych buk\u00f3w, okazy kilkuletnie przyczajone gdzie\u015b w cieniu i czekaj\u0105ce na okno \u015bwietlne, a tak\u017ce kilkunastoletnie buki, te kt\u00f3re mia\u0142y szcz\u0119\u015bcie zazna\u0107 wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a. Znajdziemy tam te\u017c drzewa kilkudziesi\u0119cioletnie, kt\u00f3re wygra\u0142y los w loterii i maj\u0105 szans\u0119 na zast\u0105pienie staruszk\u00f3w, tych kt\u00f3rzy ju\u017c maj\u0105 po 100, 200 czy te\u017c 300 lat. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wiekowa drzew b\u0119dzie widoczna po ich grubo\u015bci. Czym wi\u0119kszy obw\u00f3d, tym zazwyczaj starsze drzewo (s\u0105 tu oczywi\u015bcie wyj\u0105tki). Co interesuj\u0105ce wed\u0142ug inwentaryzacji las\u00f3w w rezerwacie \u015bcis\u0142ym Bia\u0142owieskiego PN na jeden hektar przypada od 2 do 4 drzew w wieku pomnikowym. A takiego s\u0119dziwego wieku do\u017cywaj\u0105 tam nie tylko d\u0119by szypu\u0142kowe, ale te\u017c graby pospolite, klony pospolite i lipy drobnolistne. Drzewa w lesie naturalnym b\u0119d\u0105 wi\u0119c we wszystkich fazach fizjologicznego rozwoju \u2013 okazy m\u0142odociane, jak i dojrza\u0142e \u2013 wydaj\u0105ce kwiaty, owoce i nasiona, a tak\u017ce te wchodz\u0105ce w faz\u0119 starzenia si\u0119, a nast\u0119pnie umierania. Wszystkie te procesy trwaj\u0105 d\u0142ugo, tak jak te\u017c d\u0142ugo \u017cyj\u0105 drzewa. Na przyk\u0142ad d\u0119by szypu\u0142kowe dojrzewaj\u0105 do kwitnienia i owocowania nawet przez 30-50 lat. Najd\u0142u\u017cszy czas doros\u0142o\u015bci drzewa trwa setki lat \u2013 100\u2013200, okres starzenia si\u0119 to kolejne 100\u2013200, podobnie faza umierania te\u017c jest rozci\u0105gni\u0119ta w czasie i trwa dziesi\u0105tki lub setki lat. W lesie naturalnym widzimy wszystkie te fazy d\u0142ugiego \u017cycia drzew.<\/p>\n\n\n\n

Martwe drewno<\/h2>\n\n\n\n

P\u0142ynnie teraz doszli\u015bmy do kolejnego istotnego elementu wskazuj\u0105cego na naturalno\u015b\u0107 lasu \u2013 martwego drewna. Skoro w takim lesie wszystkie fazy \u017cycia drzew zachodz\u0105 naturalnie, nikt nie wywozi z niego martwych okaz\u00f3w. Powalone s\u0119dziwe drzewa zgodnie z odwiecznymi prawami natury rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci \u017cywych organizm\u00f3w \u2013 od bakterii, poprzez grzyby, owady, ptaki, ssaki, a nawet przy pomocy porost\u00f3w, mch\u00f3w i innych ro\u015blin. Wiele z nich jest wr\u0119cz uzale\u017cniona od martwego drewna \u2013 jak np. chrz\u0105szcze saproksyliczne. Proces rozk\u0142adu drewna trwa czasem setki lat. Zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w \u2013 strefy geograficznej, lokalnego klimatu, siedliska, typu lasu, gatunku drzewa. W niekt\u00f3rych przypadkach ca\u0142kowity rozk\u0142ad martwego drzewa trwa mniej wi\u0119cej tyle samo co jego \u017cycie. W trudnych do bytowania warunkach dla bakterii, grzyb\u00f3w i zwierz\u0105t (niskie temperatury, d\u0142ugie zimy, s\u0142aba wilgotno\u015b\u0107, ma\u0142o opad\u00f3w i cienia), proces rozk\u0142adu drewna jest bardzo d\u0142ugi. W polskich g\u00f3rach mo\u017ce trwa\u0107 nawet 100 lat w przypadku k\u0142ody o pier\u015bnicy 80 cm, jest to wi\u0119c proces powolny. W Bia\u0142owieskim PN b\u0119dzie ten proces przebiega\u0142 znacznie szybciej, ze wzgl\u0119du na czynniki sprzyjaj\u0105ce rozk\u0142adowi.<\/p>\n\n\n\n

 A co interesuj\u0105ce w lasach tropikalnych prawie nie ma martwego drewna, procesy rozk\u0142adu przebiegaj\u0105 tak bardzo szybko. Klimat i ogromna wilgotno\u015b\u0107 powietrza (do 80%) sprzyjaj\u0105, podobnie jak r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i liczno\u015b\u0107 organizm\u00f3w \u017cywi\u0105cych si\u0119 drewnem. Tam te\u017c rozk\u0142ad materii nast\u0119puje przez ca\u0142y rok, nie jest przerywany zim\u0105 tak jak w klimacie umiarkowanym. Dla przeciwie\u0144stwa \u2013 drewno w lasach borealnych oraz na terenach bagiennych (gdzie ulega zatopieniu w wodzie) przebiega bardzo wolno, lub prawie wcale. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

W naturalnym lesie sam proces rozk\u0142adu drewna mo\u017ce wi\u0119c przebiega\u0107 r\u00f3\u017cnie, jednak wa\u017cne jest to, \u017ce drewno powinno by\u0107 w r\u00f3\u017cnym stadium rozk\u0142adu \u2013 od drzew \u015bwiadk\u00f3w czyli ju\u017c martwych, ale wci\u0105\u017c stoj\u0105cych, a tak\u017ce tych \u015bwie\u017co powalonych, poprzez takie, kt\u00f3re gubi\u0105 ju\u017c kor\u0119, po okazy w bardzo zaawansowanym stopniu rozk\u0142adu, kt\u00f3rych drewno kruszeje w d\u0142oniach. W ostatnim stadium prawie ca\u0142kowitej mineralizacji drewna, na dnie lasu widnieje delikatny, efemeryczny \u015blad niskiego wzg\u00f3rka utworzonego z wy\u017cszych mch\u00f3w \u2013 \u015blad przypominaj\u0105cy, \u017ce wszystko zamienia si\u0119 w proch\u2026<\/p>\n\n\n\n

Presja cz\u0142owieka<\/h2>\n\n\n\n

Kolejnym bardzo istotnym czynnikiem wskazuj\u0105cym na naturalno\u015b\u0107 lasu jest bark wp\u0142ywu cz\u0142owieka na przyrod\u0119. Dotyczy to zar\u00f3wno wp\u0142ywu wyra\u017anie negatywnego, jak i takiego, kt\u00f3re mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 na pierwszy rzut oka neutralne. Jest to m.in. brak infrastruktury antropogenicznej, takiej jak zabudowa, szlaki komunikacyjne, zar\u00f3wno jezdne, publiczne, jak i drogi le\u015bne, linii kolejowych, a tak\u017ce innych dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych wp\u0142yw na kszta\u0142towanie i zmian\u0119 w procesach przyrodniczych. W Karkonoskim Parku Narodowym w celu zabrania martwych \u015bwierk\u00f3w ze znacznych obszar\u00f3w, utworzono 25 lat temu szlaki zrywkowe. Prowadzone przez te lata badania pokaza\u0142y jak s\u0105 one destrukcyjne dla las\u00f3w \u2013 szlaki zrywkowe poprzez odprowadzanie w\u00f3d deszczowych i roztopowych pog\u0142\u0119bia\u0142y si\u0119 do tego stopnia, \u017ce procesu tego nie by\u0142a ju\u017c w stanie zatrzyma\u0107 nawet sama przyroda.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Podobnie dzieje si\u0119 w przypadku wielu g\u00f3rskich, mocno ucz\u0119szczanych szlak\u00f3w turystycznych. Najwi\u0119ksze skupienie obszar\u00f3w pozbawionych dr\u00f3g i zabudowy, zw\u0142aszcza kompleks\u00f3w le\u015bnych, znajdziemy w Karpatach, szczeg\u00f3lnie we wschodnich Bieszczadach. To cz\u0119sto w\u0142a\u015bnie niedost\u0119pno\u015b\u0107 terenu powoduje, \u017ce jego naturalno\u015b\u0107 zosta\u0142a obroniona, poprzez brak wp\u0142ywu cz\u0142owieka. Wynika to np. z ukszta\u0142towania terenu \u2013 strome g\u00f3rskie zbocza, jary, w\u0105wozy, wysokie skarpy i tarasy zalewowe wielkich rzek, obszary podtapiane i bagienne. Cz\u0119sto tak\u017ce brak \u015brodk\u00f3w finansowych na budowanie infrastruktury, w tym nowych dr\u00f3g, ratuje naturalno\u015b\u0107 las\u00f3w. Cho\u0107 trzeba tu zaznaczy\u0107, \u017ce niestety wraz z rozwojem technologicznym cz\u0142owiekowi coraz \u0142atwiej wchodzi\u0107 z infrastruktur\u0105 w trudno dost\u0119pne obszary.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego coraz cz\u0119\u015bciej to nie braki finansowe lub techniczne, lecz \u015bwiadomo\u015b\u0107 jak wa\u017cne s\u0105 naturalne lasy, decyduje o ich ochronie. Jako spo\u0142ecze\u0144stwo \u015bwiadome proces\u00f3w w przyrodzie, jako spo\u0142ecze\u0144stwo wiedz\u0105ce czym s\u0105 i jak wygl\u0105daj\u0105 lasy naturalne, jak s\u0105 cenne i rzadkie, powinni\u015bmy zabiera\u0107 g\u0142os w debacie i wzywa\u0107 do ich ochrony.<\/h3>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lasy naturalne bez w\u0105tpienia nale\u017cy chroni\u0107, gdy\u017c ich warto\u015b\u0107 jest olbrzymia.Pozwalaj\u0105 na zachowanie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, s\u0105 ostoj\u0105 chronionych i cz\u0119sto zagro\u017conych wygini\u0119ciem gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w, porost\u00f3w, ro\u015blin i zwierz\u0105t.  Lasy naturalne tworz\u0105 i polepszaj\u0105 gleb\u0119, poprawiaj\u0105 jej struktur\u0119, reguluj\u0105 stosunki wodne, retencjonuj\u0105 (zatrzymuj\u0105 wod\u0119). Lasy takie och\u0142adzaj\u0105 te\u017c otoczenie, pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105c na lokalny klimat i wreszcie pomagaj\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2008,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[63,67],"class_list":["post-3477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekosystem-bioroznorodnosc","tag-dziedzictwo-przyrodnicze","tag-wszystkie-wpisy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3477"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8323,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3477\/revisions\/8323"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}