{"id":5988,"date":"2022-08-05T14:24:29","date_gmt":"2022-08-05T12:24:29","guid":{"rendered":"https:\/\/lasnazawsze.dfirma.pl\/?p=5988"},"modified":"2023-10-27T19:58:32","modified_gmt":"2023-10-27T17:58:32","slug":"wywiad-z-dr-monika-kucharska-swierszcz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wywiad-z-dr-monika-kucharska-swierszcz\/","title":{"rendered":"Wywiad z dr Monik\u0105 Kucharsk\u0105-\u015awierszcz
(cz. 1.)"},"content":{"rendered":"\n

\u2014 Pani Moniko, witam serdecznie. Czy mo\u017ce Pani co\u015b powiedzie\u0107 o sobie? Czym si\u0119 Pani zajmuje? Dlaczego lubi Pani spacerowa\u0107 po lesie?<\/h2>\n\n\n\n

\u2014 Z wykszta\u0142cenia architekt krajobrazu, rolnik-ogrodnik oraz pedagog, z zawodu specjalista ds. ochrony ro\u015blin, z zami\u0142owania i zainteresowania naukowego entomolog. W szczeg\u00f3lno\u015bci interesuje mnie bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 entomofauny, zar\u00f3wno owad\u00f3w po\u017cytecznych, jak i szkodliwych oraz gatunk\u00f3w inwazyjnych. Ponadto, staram si\u0119 uczestniczy\u0107 w szeroko poj\u0119tej edukacji przyrodniczej i popularyzacji wiedzy z zakresu wspierania i ochrony bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego lubi\u0119 spacerowa\u0107 po lesie? Przede wszystkim dlatego, \u017ce w lesie mog\u0119 si\u0119 wyciszy\u0107 i odpocz\u0105\u0107 psychicznie od codziennego zgie\u0142ku. My\u015bl\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas odczuwa coraz bardziej swego rodzaju towarzysz\u0105ce nam na co dzie\u0144 przebod\u017acowanie, czy to nadmiar informacji p\u0142yn\u0105cych z medi\u00f3w i portali spo\u0142eczno\u015bciowych, miejski szum i ha\u0142as, zanieczyszczenie \u015brodowiska i zanieczyszczenie krajobrazu w postaci migaj\u0105cych baner\u00f3w, \u015bwiate\u0142, kolorowych reklam na bilbordach oraz t\u0142umy ludzi. Las jest miejscem \u201eucieczki\u201d, bowiem obcowanie z natur\u0105 uspokaja. Drugim aspektem moich le\u015bnych spacer\u00f3w s\u0105 wyprawy terenowe maj\u0105ce na celu rozpoznanie struktury ilo\u015bciowo-jako\u015bciowej wybranych grup owad\u00f3w. Zazwyczaj \u0142\u0105cz\u0119 2 w 1, zatem wyciszenie i skupienie na nauce.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u2014 Dlaczego zw\u0142aszcza stare lasy s\u0105 tak cenne dla owad\u00f3w? (i dlaczego owady s\u0105 cenne dla lasu)<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

\u2014 Mo\u017ce zacznijmy od tego, dlaczego lasy, a zw\u0142aszcza te wiekowe drzewostany s\u0105 cenne, w og\u00f3lnym uj\u0119ciu. Lasy odgrywaj\u0105 zasadnicz\u0105 rol\u0119 w tworzeniu siedlisk dzikiej przyrody, wspieraniu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci gatunk\u00f3w, reguluj\u0105 warunki hydrologiczne, cykle kr\u0105\u017cenia materii i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, poch\u0142aniaj\u0105 ogromne ilo\u015bci dwutlenku w\u0119gla i bior\u0105 udzia\u0142 w wielu innych procesach ekologicznych. Posiadaj\u0105 unikalne struktury i cechy, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 siedlisko dla bardzo wielu organizm\u00f3w, takich jak mikroorganizmy, grzyby, porosty, ssaki, ptaki i oczywi\u015bcie owady, kt\u00f3re nie wyst\u0119puj\u0105 w innych typach las\u00f3w. Poza tym lasy o charakterze naturalnym budz\u0105 w nas pewnego rodzaju podziw i respekt, a tak\u017ce oferuj\u0105 aktywn\u0105 rekreacj\u0119, jak i warto\u015bci duchowe w aspekcie osi\u0105gni\u0119cia wewn\u0119trznego spokoju i pozbierania my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n

Lasy pe\u0142ne starych drzew, to lasy z sieciami korzeni otoczonymi bardzo z\u0142o\u017conym szeregiem \u017cycia na powierzchni i pod ziemi\u0105. Jest to stale zmieniaj\u0105ca si\u0119 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, kt\u00f3ra sprzyja symbiozie pomi\u0119dzy gatunkami. Dojrza\u0142e i wiekowe drzewostany dokonuj\u0105 niesamowitych wyczyn\u00f3w ekologicznych, nawet gdy stoj\u0105 w obliczu wszystkich nowych zagro\u017ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n

W kontek\u015bcie owad\u00f3w, najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, lasy to miejsce ich \u017cycia i rozwoju. Stare lasy bardzo cz\u0119sto stanowi\u0105 rezerwuary dla rzadkich, czy chronionych gatunk\u00f3w. Las potrzebuje owad\u00f3w do przeprowadzania niezb\u0119dnych proces\u00f3w, takich jak zapylanie ro\u015blin, obieg materii i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych i podtrzymywanie \u0142a\u0144cucha pokarmowego.<\/p>\n\n\n\n

Owady zapylaj\u0105ce i rozsiewaj\u0105ce nasiona s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi \u201egraczami\u201d w ekosystemach le\u015bnych.  Pszczo\u0142y, osy, muchy, chrz\u0105szcze i motyle od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 nektarem i py\u0142kiem, przenosz\u0105 go na inne kwiaty zapylaj\u0105c je. Mr\u00f3wki r\u00f3wnie\u017c wykonuj\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119, bowiem odpowiadaj\u0105 za kie\u0142kowanie ponad 150 gatunk\u00f3w ro\u015blin. Zbieraj\u0105 nasiona, kt\u00f3re przenosz\u0105 do mrowisk, jednak cz\u0119\u015b\u0107 z nich tam nie trafia, przez co kie\u0142kuj\u0105 na mr\u00f3wczych \u015bcie\u017ckach. W ten spos\u00f3b organizmy te pozwalaj\u0105 nasionom pokonywa\u0107 du\u017ce odleg\u0142o\u015bci bez udzia\u0142u wiatru.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Nadobnica alpejska<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Owady \u017cywi\u0105 si\u0119 nie tylko nasionami i nektarem. Od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c li\u015b\u0107mi, a tym samym rozprowadzaj\u0105 dost\u0119pne sk\u0142adniki od\u017cywcze i \u017ar\u00f3d\u0142a energii w glebie \u2013 przetwarzaj\u0105 materi\u0119 organiczn\u0105 i dostarczaj\u0105 j\u0105 do gleby w postaci roz\u0142o\u017conych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, ich odchody, zw\u0142oki i pozosta\u0142o\u015bci po \u017cerowaniu s\u0105 bardziej dost\u0119pne i \u0142atwiej mineralizowane przez mikroorganizmy glebowe i znacznie \u0142atwiejsze do wykorzystania przez ro\u015bliny do wzrostu.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, owady s\u0105 tak\u017ce kluczowym ogniwem w \u0142a\u0144cuchu pokarmowym. Wiele le\u015bnych stworze\u0144 polega na owadach jako \u017ar\u00f3dle pokarmu: ptaki, myszy, ryj\u00f3wki, nietoperze, jaszczurki, \u017caby, jak r\u00f3wnie\u017c inne owady, te drapie\u017cne lub paso\u017cytnicze, kt\u00f3re przynosz\u0105 ogromne korzy\u015bci swoim ekosystemom, utrzymuj\u0105c populacj\u0119 agrofag\u00f3w pod kontrol\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n

\u2014 Skoro lasy stare tak rzadkie, to logiczne, \u017ce i \u017cyj\u0105ce w starych lasach owady s\u0105 rarytasami. Czy du\u017co jest takich gatunk\u00f3w rzadkich lub chronionych?<\/h2>\n<\/div>
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u2014 Jest to do\u015b\u0107 poka\u017ana liczba, wed\u0142ug Rozporz\u0105dzenia Ministra \u015arodowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierz\u0105t (Dz.U. 2016 poz. 2183) na li\u015bcie gatunk\u00f3w obj\u0119tych \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 jest blisko 60 gatunk\u00f3w owad\u00f3w, przy czym niemal po\u0142ow\u0119 stanowi\u0105 chrz\u0105szcze, podobnie jak po\u015br\u00f3d gatunk\u00f3w owad\u00f3w obj\u0119tych cz\u0119\u015bciow\u0105 ochron\u0105, jest ich ponad 100, a 43 z nich to w\u0142a\u015bnie chrz\u0105szcze, dodatkowo 39 gatunek b\u0142onk\u00f3wek, a po\u015br\u00f3d nich spora grupa zapylaczy. (na zdj\u0119ciu powy\u017cej: Pysznik Jod\u0142owy)<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u2014 Sadz\u0105c lasy staramy si\u0119 pozostawi\u0107 martwe drewno na danym terenie, rozumiem, \u017ce to dobrze?<\/h2>\n\n\n\n

\u2014 Doskonale \ud83d\ude42 Martwe drewno jako materia\u0142, kt\u00f3ry ulega stopniowemu rozk\u0142adowi stanowi miejsce \u017cycia wielu organizm\u00f3w saproksylicznych, kt\u00f3re maj\u0105 istotny wp\u0142yw na zwi\u0119kszenie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci gatunkowej. Martwe drewno podlega r\u00f3wnie\u017c procesowi sukcesji ekologicznej, kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z co najmniej pi\u0119ciu stadi\u00f3w, mo\u017cliwych do rozpoznania na podstawie zasiedlaj\u0105cej je entomofauny. Nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 to, \u017ce stoj\u0105ce, obumar\u0142e pnie s\u0105 konieczne dla utrzymania populacji wielu gatunk\u00f3w zwierz\u0105t i stanowi\u0105 one siedliska odmienne od le\u017c\u0105cego drewna.<\/p>\n\n\n\n

W wiekowych drzewostanach bardzo cz\u0119stym zjawiskiem jest nagromadzenie drzew biocenotycznych, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c pe\u0142ni\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w ekosystemie. Za drzewa biocenotyczne uwa\u017cane s\u0105 m. in. osobniki w pewien spos\u00f3b wadliwe ze wzgl\u0119d\u00f3w zdrowotnych czy te\u017c estetycznych, np.: spr\u00f3chnia\u0142e, z widoczn\u0105 zgnilizn\u0105, dziuplaste, z hubami i innymi grzybami, z deformacjami (tzw. nietypowe formy), cz\u0119\u015bciowo obumar\u0142e, a tak\u017ce drzewa rodzime, kt\u00f3re stanowi\u0105 siedlisko i baz\u0119 pokarmow\u0105 fauny. Tym samym, drzewo biocenotyczne odgrywa r\u00f3wnie wa\u017cn\u0105 rol\u0119 jak \u201emartwe drewno\u201d, poniewa\u017c zwi\u0119ksza przestrze\u0144 \u017cywicielsk\u0105 i zapewnia \u015brodowisko \u017cycia licznym organizmom.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce os\u0142abione i martwe drzewa s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ka\u017cdego zdrowego lasu. Drzewa mog\u0105 zosta\u0107 os\u0142abione przez naturalne czynniki, takie jak silne wiatry, choroby, lub przez konkurowanie z innymi drzewami o wod\u0119, sk\u0142adniki od\u017cywcze i \u015bwiat\u0142o, a tak\u017ce przez czynnik ludzki. Wiele owad\u00f3w selektywnie kolonizuje os\u0142abione, ale wci\u0105\u017c \u017cywe drzewa, doprowadzaj\u0105c do \u015bmierci najs\u0142abszych osobnik\u00f3w. Te selektywne inwazje oczyszczaj\u0105 las najs\u0142abszych drzew i poprawiaj\u0105 og\u00f3ln\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107 i kondycj\u0119 drzewostanu.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u2014 Osobi\u015bcie mam s\u0142abo\u015b\u0107 do d\u0119b\u00f3w, a szczeg\u00f3lne starych, takich jak w Rogalinie. Tam podobno s\u0105 mieszkaniem dla chronionego kozioroga d\u0119bosza i pachnicy d\u0119bowej. Jest sporo kontrowersji \u2013 czy chroni\u0107 d\u0119by czy owady.<\/h2>\n\n\n\n

\u2014 To jest bardzo trudne pytanie, dendrolog powie, \u017ce d\u0119by, entomolog powie, \u017ce owady \ud83d\ude42 A tak powa\u017cnie, najlepiej wszystko pozostawi\u0107 naturze. Czy ochrona drzewa kosztem unicestwienia gatunku zagro\u017conego by\u0142aby etyczna? Jako spo\u0142ecze\u0144stwo, z ca\u0142ych si\u0142 staramy si\u0119 chroni\u0107 szczeg\u00f3lnie tak stare, cenne drzewa. Jednak\u017ce nie bez powodu wspomniane przez pana gatunki, kozior\u00f3g i pachnica s\u0105 gatunkami obj\u0119tymi ochron\u0105 \u2013 znaczy to, \u017ce s\u0105 zagro\u017cone. Ochrona gatunkowa ma na celu zachowanie w przyrodzie rzadkich i zagro\u017conych wygini\u0119ciem organizm\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Biegacz pomarszczony<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Biegacz fioletowy<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Pachnica d\u0119bowa (Osmoderma barnabita<\/em>) nie jest szkodnikiem, gatunek ten do rozwoju wykorzystuje dziuplaste drzewa, a jej larwy, kt\u00f3rych rozw\u00f3j trwa oko\u0142o 3 lat, od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 rozk\u0142adanym przez grzyby, spr\u00f3chnia\u0142ym drewnem wewn\u0105trz dziupli.<\/p>\n\n\n\n

Kozior\u00f3g d\u0119bosz (Cerambyx cerdo<\/em>) \u017ceruje i przechodzi rozw\u00f3j w \u017cywych d\u0119bach szypu\u0142kowym (Quercus robur<\/em>) i rzadziej bezszypu\u0142kowym (Quercus petrea<\/em>) i faktycznie mo\u017ce doprowadzi\u0107 do obumarcia drzewa. Natomiast to drzewo zyska drugie \u017cycie, gdy\u017c da, tak jak to pan nazwa\u0142 \u201emieszkanie\u201d dla wielu innych istnie\u0144, pocz\u0105wszy od mikroorganizm\u00f3w przez grzyby, mszaki, owady po p\u0142azy, ptaki i ma\u0142e ssaki.<\/p>\n\n\n\n

Dodam r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zdrowa rodzima populacja owad\u00f3w w lesie jest istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tego ekosystemu. Przez tysi\u0105clecia owady i drzewa wsp\u00f3\u0142ewoluowa\u0142y. Wiele chronionych gatunk\u00f3w owad\u00f3w to organizmu do\u015b\u0107 delikatne i wra\u017cliwe na zmiany zachodz\u0105ce w \u015brodowisku. Wi\u0119kszo\u015bci gatunk\u00f3w w trudnych warunkach udaje si\u0119 utrzyma\u0107 dzi\u0119ki bardzo wysokiemu wska\u017anikowi reprodukcji, aby zrekompensowa\u0107 wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107. W miar\u0119 post\u0119puj\u0105cych zmian w ekosystemie le\u015bnym, czy to z powodu proces\u00f3w zak\u0142\u00f3caj\u0105cych, takich jak po\u017cary, osuwiska czy silne wiatry, czy te\u017c zmian klimatu, takich jak \u0142agodniejsze temperatury w zimie czy letnie susze, gatunki drzew mog\u0105 zmieni\u0107 swoj\u0105 dominacj\u0119 w krajobrazie, a populacje owad\u00f3w pod\u0105\u017c\u0105 za nimi. Te zmiany mog\u0105 te\u017c da\u0107 niekt\u00f3rym gatunkom owad\u00f3w kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105 przewag\u0119, kt\u00f3ra pozwala im r\u00f3wnie\u017c na zwi\u0119kszenie populacji lub migracj\u0119 na obszary, na kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie mog\u0142y przetrwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u2014 Czyta\u0142em, \u017ce w martwym drzewie jest wi\u0119cej \u017cywych kom\u00f3rek ni\u017c w \u017cywym drzewie. A to za spraw\u0105 grzyb\u00f3w, bakterii, porost\u00f3w i owad\u00f3w oczywi\u015bcie.<\/h2>\n\n\n\n

\u2014 Martwe drewno to miejsce rozwoju naprawd\u0119 wielu organizm\u00f3w. Je\u015bli chodzi o owady, to gdy drzewo obumrze, to w\u0142a\u015bnie one zaczn\u0105 \u201eodzyskiwa\u0107\u201d sk\u0142adniki od\u017cywcze drzewa i dostarcza\u0107 je z powrotem do gleby. Rozk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 drewno to jednak zupe\u0142nie inna historia od li\u015bci. Mikroorganizmom trudniej jest rozk\u0142ada\u0107 taki materia\u0142, ni\u017c cz\u0119\u015bci zielone. Kora chroni drewno zapobiegaj\u0105c jego rozk\u0142adowi. Wtedy swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 rozpoczynaj\u0105 owady, kt\u00f3re tworz\u0105 otwory w pniu, dzi\u0119ki czemu grzyby, mikroorganizmy i inne owady mog\u0105 zasiedli\u0107 materia\u0142. Gdyby owady nie wygryz\u0142y tych korytarzy, proces rozk\u0142adu trwa\u0142by o wiele d\u0142u\u017cej. \u201eOwady pionierskie\u201d zaczynaj\u0105 \u017cywi\u0107 si\u0119 kor\u0105 i bielem, nast\u0119pnie drewno zaczyna si\u0119 rozk\u0142ada\u0107. Nast\u0119pnie pojawiaj\u0105 si\u0119 mieszka\u0144cy wt\u00f3rni, kt\u00f3rzy zasiedlaj\u0105 korytarze pozostawione przez gatunki ksylofagiczne oraz gatunki grzybo\u017cerne, kt\u00f3re \u017cywi\u0105 si\u0119 grzybami rozwijaj\u0105cymi si\u0119 w martwym drewnie. Ponadto, gatunki drapie\u017cne \u017cywi\u0105 si\u0119 innymi mieszka\u0144cami martwego drewna. W ko\u0144cu materia\u0142 ten jest tak dok\u0142adnie rozk\u0142adany, \u017ce staje si\u0119 ciemnym, grubym, bogatym w sk\u0142adniki od\u017cywcze materia\u0142em zwanym pr\u00f3chnic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W nast\u0119pnej cz\u0119\u015bci poznamy bli\u017cej owadzich mieszka\u0144c\u00f3w las\u00f3w\u2026<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Go\u015b\u0107: dr Monika Kucharska-\u015awierszcz<\/h4>\n\n\n\n

Ekolo\u017cka, architekt krajobrazu, rolnik-ogrodnik oraz pedagog, z zawodu specjalista ds. ochrony ro\u015blin, z zami\u0142owania i zainteresowania naukowego entomolog.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2014 Pani Moniko, witam serdecznie. Czy mo\u017ce Pani co\u015b powiedzie\u0107 o sobie? Czym si\u0119 Pani zajmuje? Dlaczego lubi Pani spacerowa\u0107 po lesie? \u2014 Z wykszta\u0142cenia architekt krajobrazu, rolnik-ogrodnik oraz pedagog, z zawodu specjalista ds. ochrony ro\u015blin, z zami\u0142owania i zainteresowania naukowego entomolog. W szczeg\u00f3lno\u015bci interesuje mnie bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 entomofauny, zar\u00f3wno owad\u00f3w po\u017cytecznych, jak i szkodliwych oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5980,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[61,67],"class_list":["post-5988","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fauna","tag-fauna","tag-wszystkie-wpisy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5988","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5988"}],"version-history":[{"count":49,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5988\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121941,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5988\/revisions\/121941"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}