{"id":8563,"date":"2022-10-26T22:34:26","date_gmt":"2022-10-26T20:34:26","guid":{"rendered":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/?p=8563"},"modified":"2023-10-27T19:59:39","modified_gmt":"2023-10-27T17:59:39","slug":"wywiad-z-dr-monika-kucharska-swierszcz-cz-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wywiad-z-dr-monika-kucharska-swierszcz-cz-2\/","title":{"rendered":"Wywiad z dr Monik\u0105 Kucharsk\u0105-\u015awierszcz
(cz. 2.)"},"content":{"rendered":"\n

\u2014 Pani Moniko, witam serdecznie. Ostatnio rozmawiali\u015bmy o roli i znaczeniu owad\u00f3w w lasach, a tak\u017ce wp\u0142ywie martwych drzew na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 owadziego \u015bwiata. Mo\u017ce teraz przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej naszym le\u015bnym bohaterom? Czy mo\u017ce Pani kilku takich go\u015bci nam pokr\u00f3tce przedstawi\u0107?<\/h2>\n\n\n\n

>> Kliknij aby przeczyta\u0107 pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wywiadu<\/a><\/p>\n\n\n\n

\u2014 Mo\u017ce zaczn\u0119 od chrz\u0105szczy, do kt\u00f3rych mam s\u0142abo\u015b\u0107 od czas\u00f3w pisania pracy magisterskiej, przez prac\u0119 doktorsk\u0105, a\u017c po dzie\u0144 dzisiejszy \u2013 wci\u0105\u017c s\u0105 tematem moich prac naukowych. Urzekaj\u0105 wygl\u0105dem, zachowaniem i niezwykle ogromnym znaczeniem dla \u015brodowiska. Biegaczowate (Carabidae<\/em>) to rodzina chrz\u0105szczy licz\u0105ca w Polsce ponad 500 gatunk\u00f3w. S\u0105 to organizmy poruszaj\u0105ce si\u0119 g\u0142\u00f3wnie (jak sama nazwa podpowiada) po gruncie, zatem s\u0105 to organizmy epigeiczne. Chrz\u0105szcze te s\u0105 przede wszystkim drapie\u017cne \u2013 zar\u00f3wno larwy jak i postacie doros\u0142e od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj niewielkimi stawonogami, chocia\u017c niekt\u00f3re gatunki maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do podjadania ro\u015blin, a dok\u0142adniej nasion lub kie\u0142k\u00f3w. Biegaczowate to g\u0142\u00f3wnie niewyspecjalizowane zoofagi (zoofag \u2013 drapie\u017cnik, mi\u0119so\u017cerca \u2013 gatunek od\u017cywiaj\u0105cy si\u0119 \u017cywymi lub martwymi tkankami zwierz\u0119cymi). Prezentuj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w zakresie wygl\u0105du \u2013 od ciemno ubarwionych, po barwne, metaliczne pokrywy, kt\u00f3re s\u0105 zazwyczaj bogato rze\u017abione, a ich rozmiar si\u0119ga od kilku mm do nawet 4 cm \u2013 jak najwi\u0119kszy polski biegacz \u2013 biegacz sk\u00f3rzasty (Carabus coriaceus<\/em>). S\u0105 wykorzystywane w roli wska\u017anik\u00f3w bioindykacyjnych zmian antropogenicznych zachodz\u0105cych w \u015brodowisku.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u2014 A jaki\u015b ciekawy owad zwi\u0105zany z martwymi drzewami?<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

\u2014 Pysznik jod\u0142owy (Eurythyrea austriaca<\/em>) to do\u015b\u0107 rzadki gatunek owada saproksylicznego, czyli wymaga\/lub preferuje martwe drewno jako \u015brodowisko \u017cycia lub jako po\u017cywienie. Swoim rozwojem zwi\u0105zany jest z drewnem martwych lub zamieraj\u0105cych jode\u0142. Pysznik jod\u0142owy poza Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 wyst\u0119puje te\u017c na po\u0142udniu kraju. Na Podkarpaciu notowany jest w dobrze zachowanych drzewostanach jod\u0142owych po\u0142o\u017conych na terenie Beskidu Niskiego, Bieszczad\u00f3w, G\u00f3r S\u0142onnych i Pog\u00f3rza Przemyskiego. Osobniki doros\u0142e, cho\u0107 tak pi\u0119knie ubarwione, co za tym idzie \u2013 dobrze widoczne dla drapie\u017cnik\u00f3w, prowadz\u0105 do\u015b\u0107 otwarte \u017cycie. Nie s\u0105 jednak truj\u0105ce, a niesmaczne dla potencjalnych wrog\u00f3w naturalnych. Dzieje si\u0119 tak ze wzgl\u0119du na zawarto\u015b\u0107 gorzkich estr\u00f3w glukozy w ich organizmie, za to larwy bogatk\u00f3w, szczeg\u00f3lnie tych o wi\u0119kszych rozmiarach, s\u0105 bardzo ch\u0119tnie wydziobywane przez ptactwo. Bogatki s\u0105 z pewno\u015bci\u0105 jednymi z najpi\u0119kniejszych owad\u00f3w na \u015bwiecie. W kraju mamy kilka ciekawie ubarwionych gatunk\u00f3w, kt\u00f3re niemal dor\u00f3wnuj\u0105 gatunkom tropikalnym, bardzo cz\u0119sto wykorzystywanym do produkcji bi\u017cuterii, st\u0105d ich angielska nazwa: jewel beetles. Pysznik jod\u0142owy (Eurythyrea austriaca<\/em>) oraz pysznik d\u0119bowy (Eurythyrea quercus<\/em>) obj\u0119te s\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105, za\u015b \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 obj\u0119ty zosta\u0142 bogatek wspania\u0142y (Buprestis spendens<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Jest te\u017c inny \u201eklejnocik\u201d \u2013 kwietnica okaza\u0142a (Protaetia speciosissima<\/em>), nazywana tak\u017ce kwietnic\u0105 wielk\u0105 \u2013 chrz\u0105szcz obj\u0119ty cz\u0119\u015bciow\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105. To doskona\u0142y przyk\u0142ad wykorzystania drzewa biocenotycznego, bowiem jej biotop stanowi\u0105 stare, dziuplaste drzewa li\u015bciaste. Pokarmem imago (czyli osobnik\u00f3w doros\u0142ych) s\u0105: py\u0142ek, soki wyciekaj\u0105ce z ran pni drzew, jak r\u00f3wnie\u017c spady owocowe, za\u015b ich larwy \u2013 p\u0119draki rozwijaj\u0105 si\u0119 w do\u015b\u0107 wysoko usytuowanych dziuplach drzew li\u015bciastych i od\u017cywi\u0105 si\u0119 pr\u00f3chnem. I jeszcze moja \u201epere\u0142ka\u201d. To nadobnica alpejska (Rosalia alpina<\/em>). Jest rzadko spotykanym oraz obj\u0119tym \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105 chrz\u0105szczem saproksylicznym. Swoim rozwojem zwi\u0105zana jest przede wszystkim z bukiem pospolitym, ale jako drzewa \u017cywicielskie odnotowano r\u00f3wnie\u017c wi\u0105zy, jesiony, a tak\u017ce klon jawor. Nadobnica alpejska preferuje martwe drewno znajduj\u0105ce si\u0119 we wczesnej fazie rozk\u0142adu, w dobrze o\u015bwietlonych i lu\u017anych drzewostanach, a jej ca\u0142kowity rozw\u00f3j trwa od dw\u00f3ch do czterech lat. Niew\u0105tpliwie jest to jeden z najpi\u0119kniej ubarwionych chrz\u0105szczy \u2013 wierzch cia\u0142a jest koloru b\u0142\u0119kitnoszarego, a jej przedplecze i pokrywy zdobi\u0105 czarne plamy. W Polsce wyst\u0119puje od Bieszczad\u00f3w przez Beskid Niski, Beskid S\u0105decki, po Pieniny.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Nadobnica alpejska<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\u2014 Teraz wrzuc\u0119 kij w mrowisko (cho\u0107 nie pochwalam tego :)). Kornik drukarz. Niedawno czyta\u0142em artyku\u0142, w kt\u00f3rym podkre\u015blono, \u017ce jest naszym rodzimym gatunkiem i nie powinien by\u0107 \u017cadnym problemem dla przyrody, od wiek\u00f3w by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 ekosystem\u00f3w i od wiek\u00f3w ewoluowa\u0142 razem ze \u015bwierkami. A jednak\u2026 Stanowi problem i jest \u017ar\u00f3d\u0142em wielkiego zamieszania w Polsce (a mo\u017ce nie tylko u nas) od wielu lat.<\/h2>\n\n\n\n

\u2014 Fakt! Kij wbity do spodu\u2026 😊 Ale mo\u017ce spr\u00f3bujmy rozwa\u017cy\u0107 go w r\u00f3\u017cnych aspektach, a przynajmniej w dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych, kt\u00f3rych to zamieszanie (jak Pan to dyplomatycznie uj\u0105\u0142) dotyczy. W naturalnym (tu podkre\u015blam naturalnym) lesie nie ma takiego poj\u0119cia jak \u201eszkodnik\u201d. W pierwszej cz\u0119\u015bci wywiadu om\u00f3wili\u015bmy funkcj\u0119 martwego drewna \u015brodowiskach le\u015bnych, jak r\u00f3wnie\u017c rol\u0119 m. in. owad\u00f3w, kt\u00f3re przyczyniaj\u0105 si\u0119 do jego powstania. Podobnie, jak te wcze\u015bniej wspomniane organizmy, kornik drukarz jest tak samo istotnym czynnikiem nap\u0119dzaj\u0105cym t\u0119 dynamik\u0119 ekosystemu le\u015bnego, w tym przypadku z udzia\u0142em \u015bwierka. W tym aspekcie nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce kornik drukarz to nieod\u0142\u0105czny element ekosystemu le\u015bnego, \u017ce jego pojawienie jest po prostu wpisane w natur\u0119 \u015brodowisk le\u015bnych z du\u017cym udzia\u0142em \u015bwierka i w ko\u0144cu \u2013 \u017ce taka jest w\u0142a\u015bnie dynamika tych ekosystem\u00f3w i proces\u00f3w w nich zachodz\u0105cych. Fakt, \u017ce takie zaburzenia \u2013 maj\u0105ce \u2013 co wa\u017cne \u2013 charakter naturalny, powoduj\u0105 \u015bmier\u0107 nieraz ogromnej liczby drzew, jednak nie trzeba tego traktowa\u0107 jako katastrof\u0119 przyrodnicz\u0105, bowiem to w\u0142a\u015bnie te naturalne zaburzenia warunkuj\u0105 struktur\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci i bogactwa gatunkowego las\u00f3w. St\u0105d te\u017c masowe wycinanie drzew zasiedlonych przez kornika drukarza i to jeszcze (!) w sezonie wegetacyjnym mo\u017ce przynie\u015b\u0107 wi\u0119cej szk\u00f3d ani\u017celi korzy\u015bci dla ekosystemu le\u015bnego. Inn\u0105 spraw\u0105 jest, \u017ce zaniechanie wycinki na jakimkolwiek obszarze zasiedlonym przez kornika, wed\u0142ug le\u015bnik\u00f3w, to stwarzanie zagro\u017cenia fitosanitarnego dla las\u00f3w gospodarczych. Z punktu widzenia produkcji surowca, to jest argument.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n

\u2014 Czyta\u0142em te\u017c, \u017ce korniki s\u0105 w stanie \u201eus\u0142ysze\u0107\u201d przep\u0142yw wody w wi\u0105zkach drewna i je\u015bli ten jest s\u0142aby lub przerywany, to takie w\u0142a\u015bnie drzewa rozpoznaj\u0105 i atakuj\u0105. \u015awierki dobrze nawodnione s\u0105 silne i zdrowe, a takich okaz\u00f3w korniki nie atakuj\u0105 tak ch\u0119tnie. A przecie\u017c mamy ocieplenie klimatu i susze zdarzaj si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej. \u015awierki pospolite jako typowe gatunki borealne lubi\u0105 p\u00f3\u0142nocne, wilgotne, ch\u0142odne i mro\u017ane rejony p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej. Brak w Polsce silnych mroz\u00f3w zim\u0105 i d\u0142ugi okres wegetacji sprzyja rozwojowi masowemu kornik\u00f3w.<\/h2>\n<\/div>
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u2014 W czasie gradacji korniki powoduj\u0105 zamieranie drzew os\u0142abionych, tak jak Pan wspomnia\u0142 \u2013 przez po\u017cary, huragany, susze, zaatakowane przez grzyby czy te\u017c tak zwane \u201eszkodniki pierwotne\u201d z grupy owad\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c drzew s\u0142abszych z uwagi na wiek. Jednak zdrowe osobniki zawsze przetrwaj\u0105. Co interesuj\u0105ce, zjawiska masowych gradacji i zamierania \u015bwierk\u00f3w zdarzaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce w tak naturalnych i typowych dla \u015bwierka \u015brodowiskach jak tajgi.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Biegacz zielonoz\u0142oty<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Biegacz fioletowy<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u2014 A czy jakie\u015b owady zagra\u017caj\u0105 so\u015bnie pospolitej? Stanowi ona znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adu gatunkowego polskich \u201elas\u00f3w\u201d \u2013 oko\u0142o 59 % i cz\u0119sto tworzy monokultury, a jak wiadomo one s\u0105 zawsze znacznie bardziej nara\u017cone na gradacj\u0119 owad\u00f3w.<\/h2>\n\n\n\n

Jest wiele gatunk\u00f3w owad\u00f3w, kt\u00f3rych cykl \u017cycia zwi\u0105zany jest z sosnami. Po\u015br\u00f3d nich wymienia si\u0119 np. brudnic\u0119 mniszk\u0119 i barczatk\u0119 sosn\u00f3wk\u0119. Niepokoj\u0105cym szkodnikiem, o kt\u00f3rym jest ostatnio do\u015b\u0107 g\u0142o\u015bno to kornik ostroz\u0119bny (Ips acuminatus<\/em>), szkodnik wt\u00f3rny sosny (czyli taki, kt\u00f3ry zasiedla drzewa os\u0142abione, np. w wyniku suszy, czy innych uszkodze\u0144), cho\u0107 le\u015bnicy zg\u0142aszaj\u0105 te\u017c przypadki masowego atakowania drzew zupe\u0142nie zdrowych. Z kolei z bardzo istotnych zagro\u017ce\u0144 nale\u017cy wymieni\u0107 nie owada, a nicienia \u2013 w\u0119gorka sosnowca (Bursaphelenchus xylophilus<\/em>), kt\u00f3ry na ten moment nie jest obecny w naszym kraju, jednak znajduje si\u0119 na li\u015bcie priorytetowej organizm\u00f3w kwarantannowych EPPO. W Europie zosta\u0142 wcze\u015bniej stwierdzony w Portugalii oraz Hiszpanii. Wektorem tego nicienia mog\u0105 by\u0107 chrz\u0105szcze z rodziny k\u00f3zkowatych, z rodzaju \u017cerdzianka (Monochamus<\/em> sp.), w szczeg\u00f3lno\u015bci gatunki nieeuropejskie. Zmiany klimatyczne sprzyjaj\u0105 nap\u0142ywowi organizm\u00f3w obcego pochodzenia, co powoduje malej\u0105ce zasoby po\u017cywienia, utrat\u0119 niszy ekologicznej, rosn\u0105ce drapie\u017cnictwo. Czynniki te prowadz\u0105 do zast\u0119powania, a wr\u0119cz wypierania niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w rodzimych.<\/p>\n\n\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Go\u015b\u0107: dr Monika Kucharska-\u015awierszcz<\/h4>\n\n\n\n

Ekolo\u017cka, architekt krajobrazu, rolnik-ogrodnik oraz pedagog, z zawodu specjalista ds. ochrony ro\u015blin, z zami\u0142owania i zainteresowania naukowego entomolog.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2014 Pani Moniko, witam serdecznie. Ostatnio rozmawiali\u015bmy o roli i znaczeniu owad\u00f3w w lasach, a tak\u017ce wp\u0142ywie martwych drzew na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 owadziego \u015bwiata. Mo\u017ce teraz przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej naszym le\u015bnym bohaterom? Czy mo\u017ce Pani kilku takich go\u015bci nam pokr\u00f3tce przedstawi\u0107? >> Kliknij aby przeczyta\u0107 pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wywiadu \u2014 Mo\u017ce zaczn\u0119 od chrz\u0105szczy, do kt\u00f3rych mam […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8570,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[61,67],"class_list":["post-8563","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fauna","tag-fauna","tag-wszystkie-wpisy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8563"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121942,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8563\/revisions\/121942"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lasnazawsze.org.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}