7 min czytania

Ekosystem Bochotnicy jako aktywny rezerwuar węgla organicznego

W Bohotnicy nauka spotyka naturę. Od ćwierć wieku w Bohotnicy natura radzi sobie sama. Razem z naukowcami z SGGW obserwujemy, jak na dawnych polach uprawnych bez ingerencji człowieka odradza się dzika przyroda. To żywy dowód na to, że las doskonale wie, jak tworzyć trwałe i różnorodne ekosystemy – wystarczy dać mu czas i święty spokój.

Badania Las Na Zawsze x SGGW:

Las to nie tylko jako naturalny filtr i nawilżacz powietrza, ale także ogromny magazyn węgla? To możliwe i sprawdziliśmy to! 

Najpierw razem z naszymi Partnerami, firmami VeloBank i AlohaCamp, ochroniliśmy 2 hektary Lasu w Bochotnicy o łącznej powierzchni ponad 3,5 ha.

Następnie, dzięki strategicznemu partnerstwu z SGGW oraz merytorycznej koordynacji zespołu badawczego SGGW pod opieką dr inż. Michała Orzechowskiego zweryfikowaliśmy tezę, że Bochotnica to aktywny magazyn węgla, który już dziś wiąże setki ton dwutlenku węgla z emisji i co roku zwiększa swoją pojemność.

Nie potencjalnie. Nie kiedyś. Tylko teraz.

Dlaczego mierzymy zasoby węgla w ekosystemie leśnym?

Powszechnie postrzegamy lasy głównie jako „płuca Ziemi” odpowiedzialne za produkcję tlenu. Jednak z perspektywy współczesnej nauki o klimacie, równie kluczową funkcją lasu jest jego rola jako potężnego, lądowego magazynu węgla.

Las Na Zawsze jako naturalny magazyn węgla

Proces ten opiera się na mechanizmie sekwestracji, czyli aktywnego wyłapywania dwutlenku węgla z atmosfery. W procesie fotosyntezy drzewa wykorzystują energię słoneczną do połączenia dwutlenku węgla i wody, produkując cukry jako budulec tkanek oraz uwalniając tlen. Węgiel z dwutlenku węgla zostaje wbudowany w biomasę drzew – pnie, gałęzie, korę, liście i systemy korzeniowe.

Warto jednak pamiętać, że cykl węglowy w lesie nie kończy się na wzroście drzew:

  • Akumulacja w biomasie: Węgiel zostaje trwale unieruchomiony w strukturze drewna na dziesięciolecia a nawet dłużej.

  • Depozycja w glebie: Poprzez opad liści (ściółkę) oraz obumieranie materii organicznej, węgiel trafia do profilu glebowego, gdzie w formie próchnicy może być bezpiecznie składowany przez stulecia.

Las Na Zawsze a emisja gazów cieplarnianych

W dobie globalnych wyzwań klimatycznych, lasy stanowią najbardziej efektywną i naturalną technologię łagodzenia skutków emisji gazów cieplarnianych. Precyzyjne określenie zasobów węgla w Lesie w Bochotnicy nie jest więc tylko statystyką – to rzetelna wycena realnej wartości ekosystemowej tego terenu. Dzięki zaawansowanym pomiarom wiemy dokładnie, jaką masę emisji ten konkretny las zdołał już zneutralizować i jak silną barierą ochronną pozostaje dla naszego otoczenia.

Jak mierzyć potencjał lasu?

Analizę zasobów węgla w Lesie w Bochotnicy zostały przeprowadzone zgodnie z międzynarodowym standardem IPCC. Badaniem objęto 3,5 ha terenu, precyzyjnie inwentaryzując pięć kluczowych rezerwuarów węgla:

  • Biomasa nadziemna (AGB): Pnie, gałęzie i aparat asymilacyjny (liście i igły). To najbardziej dynamiczny magazyn, w którym węgiel akumuluje się wraz z przyrostem masy drzewnej.
  • Biomasa podziemna (BGB): Systemy korzeniowe. Szacowane na podstawie biomasy nadziemnej (przyjęty wskaźnik 0,25), stanowią fundament stabilności ekosystemu.
  • Martwe drewno: Martwe drzewa stojące i leżące. Pełnią funkcję „bufora”, który magazynuje węgiel przez dziesięciolecia procesu dekompozycji.
  • Ściółka leśna: Warstwa organiczna zalegająca na ziemi. Jest kluczowym etapem przejściowym węgla z roślinności do podłoża.
  • Węgiel organiczny w glebie (SOC): To największy i najtrwalszy rezerwuar, gwarantujący bezpieczne składowanie węgla przez stulecia.

Skala retencji węgla w Lesie w Bochotnicy

Dane uzyskane z pomiarów terenowych oraz specjalistycznych analiz laboratoryjnych potwierdzają wysoką efektywność ekosystemu w zakresie magazynowania pierwiastka. Na każdym hektarze badanego lasu zdeponowane jest około 350 m³ węgla organicznego, co w przeliczeniu daje masę 260,55 ton czystego węgla na hektar.

Biorąc pod uwagę cały obszar objęty analizą (3,5034 ha), łączny zasób wynosi  niemal 913 ton uwięzionego węgla.

Aby zobrazować tę skalę w sposób pozanaukowy: jeden hektar tego lasu „trzyma w ryzach” taką ilość dwutlenku węgla, która po uwolnieniu do atmosfery wypełniłaby ponad 50 dużych hal sportowych. Masa węgla składowanego na tym samym obszarze odpowiada ciężarowi 130 dużych samochodów terenowych (SUV). Są to realne wartości, które dzięki ochronie tego terenu nie zasilają efektu cieplarnianego.

Las w Bochotnicy vs. lasy gospodarcze

Jak plasuje się ten wynik na tle innych siedlisk? Przeciętny polski las gospodarczy zdominowany przez 60-letnie sosny to około 150-170 ton węgla na hektar. To solidny wynik, ale ograniczany przez regularne pozyskanie surowca drzewnego dla nas wszystkich, które nie pozwala na odłożenie się dużej ilości martwego drewna czy głębokiej próchnicy. Dojrzały las liściasty – dąbrowa czy buczyna to około 200-230 ton węgla na hektar, a wynik Puszczy Białowieskiej to 300-350 tC/ha. Dla przykładu, Puszcza w Amazonii to jakieś 400–500 ton, ale przy znacznie wyższych drzewach i całorocznym okresie wegetacyjnym.

W skali kraju – las w Bochotnicy (260 ton) magazynuje około 4 razy więcej węgla niż przeciętne pole rolnicze i o blisko połowę więcej niż standardowy las gospodarczy. To poziom, który osiągają tylko dobrze zachowane fragmenty lasów naturalnych. To ekosystem kompletny: duże drzewa, potężne korzenie i warstwa butwiejącego drewna, która karmi glebę węglem.

Ilość biomasy i węgla w Lesie Na Zawsze stale rośnie

Ochrona Lasów Na Zawsze: dlaczego to ważne?

Kluczowym wnioskiem z przeprowadzonych badań jest fakt, że zasób ten nie ma charakteru statycznego. Dzięki wyjątkowej żyzności siedlisk w Bochotnicy, ekosystem wykazuje niezwykle wysoką zdolność do autoregeneracji. Każda naturalna luka w drzewostanie jest błyskawicznie kolonizowana przez młode pokolenie drzew (głównie klony i graby), co gwarantuje ciągłość procesów sekwestracji, szczególnie dynamicznych w młodym pokoleniu drzew.

W efekcie, zasoby węgla w tym naturalnym magazynie zwiększają się każdego roku poprzez trzy równoległe procesy:

  • Przyrost biomasy drzewnej: Coroczne odkładanie węgla w strukturze słojów drzew żyjących.
  • Akumulację w ściółce: Stały dopływ materii organicznej z opadu liści.
  • Humifikację: Budowę stabilnej próchnicy i trwałe wiązanie węgla w profilu glebowym.

W analizowanym obiekcie ryzyko ujemnego bilansu węglowego (sytuacji, w której rozkład materii przewyższa jej przyrost) jest znikome. Obecny stan ekosystemu wskazuje na wyraźną dominację sekwestracji nad emisją, co czyni Las w Bochotnicy trwałym i aktywnym ogniwem ochrony klimatu.

Działania w Lesie w Bochotnicy to coś więcej niż ochrona przyrody – to dbanie o tzw. usługi ekosystemowe. To korzyści, które natura świadczy nam całkowicie za darmo, a które są warte miliony:

  • Sekwestracja węgla: Bezpośrednia pomoc w walce z globalnym ociepleniem.
  • Retencja wody: Leśna gleba działa jak gigantyczna gąbka, chroniąc okolicę przed skutkami suszy i nawałnic.
  • Stabilizacja gleby: Systemy korzeniowe chronią wąwozy i zbocza przed erozją.

Ochrona Lasu w Bochotnicy to znacznie więcej niż zachowanie obecnego stanu biomasy. To aktywne podtrzymywanie ciągłości procesów ekosystemowych, które stabilizują lokalne środowisko. Każdy zabezpieczony hektar tego terenu gwarantuje, że skumulowany węgiel pozostanie bezpiecznie zdeponowany w strukturach przyrodniczych, a sam las zachowa swoją unikalną zdolność do dalszej, intensywnej sekwestracji. Wspieranie takich ekosystemów jest najbardziej naturalnym i skutecznym sposobem na wzmacnianie odporności klimatycznej naszego regionu oraz realnym wkładem w ochronę globalnej równowagi biologicznej.

Ochrona lasów z Fundacją Las Na Zawsze: dlaczego warto?

Główny cel finansowy (200 000 zł) został osiągnięty, ale misja ochrony trwa. BioBazar nieustannie promuje ideę „Połączonej Puszczy Polskiej”, a zabezpieczony las w Janowicach pozostaje tzw. lasem społecznym. Oznacza to, że jest dostępny dla każdego, kto chce odetchnąć w prawdziwie dzikiej naturze, która nigdy nie zostanie wycięta.

Ochrona lasów z Fundacją Las Na Zawsze: dlaczego warto?

Ponad 900 ton węgla na 3,5 hektarach Lasu Na Zawsze. To tylko maleńki fragment Połączonej Puszczy Polskiej, którą tworzymy razem z naszymi Partnerami. Możesz być jednym z nich. Jeśli kolejne badania mają dotyczyć Twojego biznesu, sprawdź wszystkie formy współpracy i porozmawiaj z naszym Ekspertem o najbliższych planach Fundacji Las Na Zawsze!

Czytaj więcej

Sadzenie lasu Jak sadzimy las? Poznaj metodę, która oddaje przestrzeń naturze Ochrona lasów w Polsce: jak zabezpieczamy dojrzałe ekosystemy? Wolontariat leśny: jak możesz wesprzeć dziką przyrodę w terenie?

Co chcesz wyszukać?