Kontrakt ekokonserwacyjny

Kontrakt ekokonserwacyjny – społeczna ochrona przyrody krok po kroku

Czym jest kontrakt ekokonserwacyjny?

Kontrakt ekokonserwacyjny to zestaw prostych, ale skutecznych dokumentów prawnych, dzięki którym można chronić cenne przyrodniczo tereny – niezależnie od ich wielkości, stanu prawnego czy lokalizacji. Powstał z myślą o osobach i organizacjach, które chcą działać odpowiedzialnie, zanim pojawią się formalne mechanizmy dla tzw. Obszarów Społecznie Chronionej Przyrody.

Kontrakt może zostać zastosowany zarówno dla konkretnej działki, jak i wtedy, gdy jeszcze nie wiadomo, jaki teren dokładnie zostanie objęty ochroną. Sprawdza się również w przypadku fragmentów większych kompleksów leśnych.

Z czego się składa?

1

Umowa darowizny (Darczyńca – Fundacja)

To dokument, w którym darczyńca przekazuje środki na wykup lasu z wyraźnym wskazaniem celu darowizny. Zawiera m.in.:

  • gwarancję wykorzystania środków wyłącznie na ochronę przyrody,
  • zobowiązanie Fundacji do niepodejmowania wycinek i nieobciążania nieruchomości,
  • możliwość cofnięcia darowizny, jeśli warunki zostaną naruszone,
  • ograniczenie wykorzystania środków tylko do kosztów związanych z nabyciem gruntu (np. zakup, notariusz, opłaty sądowe), bez pokrywania kosztów operacyjnych Fundacji.

2

Umowa współpracy (Partner – Spółka)

Opisuje działania promocyjne, edukacyjne i komunikacyjne związane z projektem, ale obejmuje także wszystkie inne koszty operacyjne, które Spółka ponosi przy realizacji projektu. Jest ważna, by:

  • formalnie oddzielić środki operacyjne (realizacja projektu, praca zespołu, monitoring, komunikacja, logistyka) od majątku (teren leśny),
  • zabezpieczyć Fundację przed roszczeniami, by grunty nie były obciążone,
  • zachować transparentność w relacjach z partnerem.

3

Umowa przystąpienia do PPP (opcjonalna)

Dla większych partnerów kontrakt można uzupełnić o ramową umowę przystąpienia do Połączonej Puszczy Polskiej. Porządkuje ona etapy współpracy, wysokość darowizn oraz zasady komunikacji.

4

Statut Fundacji

Wszystkie powyższe dokumenty wspierane są zapisami statutu Fundacji Las na Zawsze. To kluczowy element zabezpieczenia – statut:

  • zabrania zbywania i obciążania zalesionych nieruchomości (poza sytuacjami wymaganymi przepisami prawa),
  • zakazuje wycinek i wyrębów,
  • nakłada na Fundację obowiązek utrzymania lasów w możliwie naturalnym stanie.

Dzięki temu ochrona nie zależy od dobrej woli zarządu, ale jest zapisana w dokumentach założycielskich. Dodatkowo statut Fundacji może nastąpić jedynie przy jednomyślnej zgodzie Zgromadzenia Fundatorów.

Jak stworzyć własny kontrakt ekokonserwacyjny?

To narzędzie może być stosowane przez fundacje i stowarzyszenia, które chcą chronić przyrodę na własną rękę. Co ważne – kontrakt ekokonserwacyjny może być użyty nie tylko do ochrony lasów, ale również innych obszarów cennych przyrodniczo: torfowisk, łąk, mokradeł, muraw, terenów bagiennych czy nieużytków pełnych bioróżnorodności.

Wystarczy kilka kroków:

1

Zdefiniuj cel​

Napisz jasno, że darowizna lub działanie służy trwałej ochronie przyrody. Cel ten musi pojawić się w:

  • umowie darowizny (np. „na nabycie działki w celu ochrony ekosystemu”),
  • statucie organizacji (jeśli ją tworzysz – wpisz ochronę lasów jako podstawowy cel).

2

Opisz sposób ochrony​

Zadbaj, by w dokumentach znalazły się zapisy o:

  • zakazie wycinki i sprzedaży działki,
  • braku ingerencji gospodarczej,
  • utrzymaniu naturalnego charakteru lasu.

3

Ustal konstrukcję umowną

Dla większego bezpieczeństwa oraz efektywności stosuj podział na trzy dokumenty:

  • umowę darowizny (reguluje środki i cele),
  • umowę współpracy (określa działania operacyjne i promocyjne),
  • statut lub osobną deklarację, że teren nie będzie użytkowany gospodarczo.

W tym celu możesz skorzystać również ze wzorów stosowanych w naszej Fundacji (dostępne wkrótce). Pamiętaj jednak, aby odpowiednio dostosować ich strukturę do formy prawnej podmiotów, które będą stosowały kontrakt ekokonserwacyjny, oraz zakresu współpracy i ochrony. Zalecamy każdorazowo konsultować umowy z prawnikiem.

4

Pomyśl o przyszłości​

Zadbaj, by regulacje były odporne na zmiany kadrowe i polityczne. Najlepiej, jeśli ochrona:

  • wynika ze statutu lub uchwały, którą trudno zmienić,
  • zawiera warunki cofnięcia darowizny w przypadku złamania zasad,
  • wskazuje, że teren ma służyć społeczeństwu w sposób nieinwazyjny.

Po co to wszystko?

Kontrakt ekokonserwacyjny to społeczna odpowiedź na potrzebę ochrony przyrody tu i teraz – bez czekania na zmiany legislacyjne. Pozwala zabezpieczać lasy prywatne i inne tereny przyrodnicze w duchu długofalowego myślenia.

Można z niego skorzystać nawet wtedy, gdy jeszcze nie wiadomo, jaka działka zostanie zakupiona. Wzory umów dają elastyczność, ale i stabilność – pozwalają działać bezpiecznie i odpowiedzialnie.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Tak. Umowy można skonstruować tak, by określały jedynie cel (np. ochrona dojrzałego lasu), a szczegóły dotyczące lokalizacji zostały doprecyzowane później.

Aby środki z darowizny mogły zostać przeznaczone wyłącznie na zakup ziemi (oraz koszty nabycia), wszystkie działania operacyjne (np. koordynacja, edukacja, komunikacja) rozliczane są w ramach umowy współpracy.

Umowa darowizny zawiera zapisy umożliwiające jej cofnięcie i żądanie zwrotu środków wraz z odsetkami, jeśli las zostanie np. sprzedany lub wycięty niezgodnie z warunkami.

To możliwie trwała forma zabezpieczenia w obecnym stanie prawnym. Dodatkowe bezpieczeństwo daje statut Fundacji, który zawiera zakaz zbywania, wycinki i ingerencji w lasy objęte ochroną.

Statut Fundacji Las na Zawsze jasno określa, że w przypadku jej likwidacji, majątek (w tym chronione działki) musi zostać przekazany innej organizacji działającej na rzecz ochrony przyrody w Polsce. Dzięki temu ochrona lasów zostanie utrzymana, nawet jeśli Fundacja zakończy swoją działalność.

Korzystaj i udostępniaj dalej

Zachęcamy inne organizacje i osoby prywatne do korzystania z tego narzędzia.

Potrzebujesz wsparcia lub wzorów?
Napisz do nas na:
biuro@lasnazawsze.org.pl

Wspólnie możemy ochronić więcej.

Korzystaj i udostępniaj dalej

Zachęcamy inne organizacje i osoby prywatne do korzystania z tego narzędzia.

Potrzebujesz wsparcia lub wzorów?

Napisz do nas na: biuro@lasnazawsze.org.pl

Wspólnie możemy ochronić więcej.

Co chcesz wyszukać?