Las Na Zawsze Mokrznia

Las Na Zawsze Niegowonice to 3,37 ha chronionego lasu w kompleksie „Las Mokrznia”, nieopodal Niegowonic w gminie Łazy. Leży w otulinie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd i Parku Krajobrazowego Stawki, na jurajskim, wapiennym podłożu Wyżyny Śląsko-Krakowskiej.

Charakterystyka lasu

To dojrzały las liściasty o charakterze żyznej buczyny lub cienistego grądu. Teren jest lekko pofałdowany, opada ku południu i przecinają go dwa strumienie, które zapewniają stały dostęp do wody oraz tworzą wilgotne mikrosiedliska.

Drzewa zbliżają się tu do wieku rębnego, dlatego ochrona przyszła w kluczowym momencie – zanim las mógł stać się celem wycinki. W krajobrazie, gdzie wiele sąsiednich lasów jest użytkowanych gospodarczo, Niegowonice mogą stać się ostoją genów i „Lasem Matką” dla okolicznych drzewostanów.

Drzewostan i bioróżnorodność

Drzewostan budują przede wszystkim ok. 100-letnie buki zwyczajne (Fagus sylvatica), dęby (Quercus sp.) oraz graby pospolite (Carpinus betulus). W sprzyjających warunkach wapiennego podłoża i zróżnicowanej rzeźby terenu las ma duży potencjał regeneracyjny – pojawia się tu naturalne odnowienie bukowe, a parowy i cieki wodne zwiększają różnorodność siedlisk.

Las pełni również funkcję buforową: zatrzymuje pyły, stabilizuje glebę, ogranicza erozję i wspiera lokalny mikroklimat w sąsiedztwie terenów poddanych presji przemysłowej.

Niezwykłe runo leśne Największym skarbem Niegowonic jest runo charakterystyczne dla starych lasów liściastych Jury.

Gatunek wyróżniający:

Gnieźnik leśny (Neottia nidus-avis) – niezwykły, bezzieleniowy storczyk objęty ścisłą ochroną. Nie prowadzi fotosyntezy, żyje dzięki związkom z grzybami i występuje w cienistych, dojrzałych buczynach oraz grądach.

Inne ważne gatunki runa:

– Żywiec cebulkowy (Cardamine bulbifera) – silny wskaźnik starych buczyn i grądów – Przylaszczka pospolita (Hepatica nobilis) – roślina związana z wapiennym podłożem i wielowiekową ciągłością lasu – Czerniec gronkowy (Actaea spicata) – gatunek cienistych, żyznych lasów liściastych – Czworolist pospolity (Paris quadrifolia) – wskaźnik nienaruszonych gleb leśnych – Miodunka ćma (Pulmonaria obscura), groszek wiosenny (Lathyrus vernus), kokoryczka wielkokwiatowa (Polygonatum multiflorum), kopytnik pospolity (Asarum europaeum) i fiołek leśny (Viola reichenbachiana) – rośliny potwierdzające wysoką wartość przyrodniczą siedliska.

Las Na Zawsze Niegowonice, ochroniony dzięki Andrzejowi Lipce w ramach Połączonej Puszczy Polskiej, to jurajski las, którego nie trzeba „ratować” – trzeba go po prostu nie zepsuć.